Strona główna » Nauka » Dynamit ciekawostki

Dynamit ciekawostki

Dynamit to jeden z najbardziej znanych materiałów wybuchowych wynalezionych przez człowieka, który zrewolucjonizował górnictwo i budownictwo w XIX wieku.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-11 16:14:20

15 ciekawostek o dynamicie

Historia wynalazku i Alfred Nobel

Alfred Nobel wynalazł dynamit w 1867 roku, poszukując bezpieczniejszej formy nitrogliceryny, która wcześniej powodowała liczne śmiertelne wypadki.
zobacz: Alfred Nobel - 8 ciekawostek
Nazwa „dynamit” pochodzi od greckiego słowa dynamis, oznaczającego „siłę”.
Nobel założył kilkadziesiąt fabryk dynamitu na całym świecie, co uczyniło go jednym z najbogatszych ludzi swojej epoki.
W 1875 roku Nobel wynalazł żelatynę wybuchową (dynamit żelatynowy), jeszcze silniejszą i bardziej wodoodporną wersję dynamitu.
Wynalazek dynamitu przyczynił się do powstania Nagrody Nobla - Nobel, czując wyrzuty sumienia z powodu destrukcyjnego wykorzystania swojego wynalazku, zapisał w testamencie fundusz na nagrody dla osób promujących pokój i naukę.
zobacz: 13 ciekawostek o Nagrodzie Nobla

Skład, właściwości i moc dynamitu

Podstawowym składnikiem dynamitu jest nitrogliceryna, która stanowi około 75% jego masy, zmieszana z ziemią okrzemkową lub innym absorbentem.
W przeciwieństwie do czystej nitrogliceryny, dynamit jest znacznie stabilniejszy - można go transportować i przechowywać bez ryzyka przypadkowej detonacji.
Detonacja 1 kg dynamitu uwalnia około 5,3 megadżuli energii, co odpowiada eksplozji 1,25 kg TNT.
Współczesne materiały wybuchowe, takie jak ANFO (materiał wybuchowy na bazie azotanu amonu), zastąpiły dynamit w 90% zastosowań przemysłowych ze względu na niższe koszty i większe bezpieczeństwo.

Zastosowanie militarne i przemysłowe dynamitu

Pierwsze zastosowania dynamitu obejmowały głównie prace górnicze i budowlane, takie jak drążenie tuneli czy usuwanie skał.
Mimo że dynamit był przeznaczony do celów pokojowych, szybko znalazł zastosowanie w wojskowości, m.in. do niszczenia umocnień.
W niektórych krajach, np. w Szwecji, produkcja dynamitu była ściśle kontrolowana przez rząd ze względu na jego potencjalne militarne zastosowania.
W USA dynamit był nielegalnie używany przez gangsterów w latach 20. XX wieku, np. podczas napadów na banki.
W szczytowym okresie produkcji (lata 70. XIX wieku) roczna światowa produkcja dynamitu przekraczała 100 000 ton, z czego większość trafiała do przemysłu wydobywczego.
Największa pojedyncza eksplozja dynamitu w historii miała miejsce w 1958 roku w Kanadzie - 4 000 ton użyto do usunięcia skał podczas budowy tamy.

Dodaj ciekawostkę

Dynamit pytania

Kto wynalazł dynamit i kiedy?

Dynamit został wynaleziony w 1867 roku przez szwedzkiego chemika Alfreda Nobla, który opracował metodę bezpieczniejszego obchodzenia się z niestabilną nitrogliceryną.

Z czego składa się dynamit?

Klasyczny dynamit składa się z nitrogliceryny wchłoniętej w porowaty materiał chłonny, takiego jak ziemia okrzemkowa, oraz z dodatków stabilizujących i nadających formę laskom.

Jak działa dynamit?

Dynamit wybucha po zainicjowaniu detonatora, który wywołuje gwałtowną reakcję chemiczną nitrogliceryny, uwalniając ogromną ilość energii w krótkim czasie.

Do czego wykorzystuje się dynamit?

Dynamit jest stosowany w górnictwie, budownictwie, przy wyburzaniu konstrukcji oraz w inżynierii lądowej, gdzie wymagana jest kontrolowana detonacja dużych mas skał lub betonu.

Czy dynamit jest nadal powszechnie używany?

Choć dynamit był bardzo popularny w przeszłości, obecnie często zastępują go nowocześniejsze i bezpieczniejsze materiały wybuchowe, takie jak amonity czy emulsje wybuchowe.

Czy dynamit jest bezpieczniejszy od czystej nitrogliceryny?

Dynamit jest bezpieczniejszy w obsłudze niż czysta nitrogliceryna, ale wciąż wymaga ostrożnego przechowywania, ponieważ z czasem może się rozkładać, tworząc kryształy nitrogliceryny na powierzchni.

Jak przechowuje się dynamit?

Dynamit powinien być przechowywany w chłodnych, suchych magazynach, z dala od źródeł ciepła, wilgoci i otwartego ognia, a także zgodnie z przepisami dotyczącymi materiałów wybuchowych.

Dlaczego Alfred Nobel wynalazł dynamit?

Alfred Nobel opracował dynamit, aby stworzyć bezpieczniejszy sposób wykorzystania nitrogliceryny w pracach budowlanych i górniczych, redukując ryzyko przypadkowych eksplozji.

Czy posiadanie dynamitu jest legalne?

Posiadanie i używanie dynamitu jest ściśle regulowane w większości krajów i wymaga odpowiednich licencji oraz zezwoleń wydawanych przez organy nadzoru.

Czym różni się dynamit od trotylu?

Dynamit opiera się na nitroglicerynie wchłoniętej w materiał nośny, natomiast trotyl (TNT) to inny związek chemiczny, bardziej stabilny i odporny na wstrząsy.

Jak rozpoznać stary dynamit?

Stary dynamit może mieć wyciekającą, oleistą powierzchnię z kryształkami nitrogliceryny, co czyni go niezwykle niebezpiecznym i wymaga natychmiastowej interwencji specjalistów.

Czy dynamit był używany w wojnach?

Dynamit był stosowany głównie w pracach inżynieryjnych, ale także w niektórych działaniach wojskowych, choć w wojnach częściej używano innych materiałów wybuchowych.