Etymologia i błędy dawnych astronomów

Słowo „mgławica” pochodzi z łaciny i oznacza chmurę; dawniej nazywano tak każdy rozmyty obiekt na niebie, w tym galaktyki, które brano za obłoki gazu.

Myląca nazwa mgławic planetarnych

Mgławice planetarne nie mają związku z planetami; William Herschel nazwał je tak w XVIII wieku, ponieważ w jego teleskopie przypominały okrągłe tarcze planet.

Nieustanny cykl życia materii gwiezdnej

Mgławice są ściśle powiązane z ewolucją kosmosu: zapadają się, dając życie gwiazdom, a po ich śmierci (np. jako supernowe) wzbogacają przestrzeń o nowe pierwiastki.

zobacz: 9 ciekawostek o pulsarze

Słynne Filary Stworzenia w Mgławicy Orzeł

Wewnątrz Mgławicy Orzeł znajdują się majestatyczne kolumny gazu znane jako Filary Stworzenia, które rozciągają się na odległość około 4-5 lat świetlnych.

M42 – najjaśniejszy żłobek gwiezdny

Mgławica Oriona to najbliższy Ziemi obszar gwiazdotwórczy widoczny gołym okiem; świeci dzięki jonizacji gazu przez promieniowanie młodych, gorących gwiazd.

Pozostałość po supernowej z 1054 roku

Mgławica Kraba powstała po eksplozji zaobserwowanej przez chińskich astronomów niemal tysiąc lat temu; w jej centrum wiruje niezwykle gęsty pulsar.

Oko boga, czyli Mgławica Ślimak

NGC 7293 to jedna z najbliższych nam mgławic planetarnych (714 lat świetlnych), która ze względu na swój unikalny kształt często przypomina gigantyczne oko.

Barwy kosmosu a skład chemiczny

Różowe i czerwone kolory mgławic to zasługa zjonizowanego wodoru, natomiast odcienie niebieskie powstają, gdy pył kosmiczny rozprasza światło pobliskich gwiazd.

Różnice między mgławicami a ciemnymi obłokami

Mgławice emisyjne świecą własnym światłem, refleksyjne jedynie odbijają blask gwiazd, a ciemne mgławice są nieprzeniknione i zasłaniają obiekty tła.

Najzimniejsze znane miejsce we Wszechświecie

W Mgławicy Bumerang, dzięki gwałtownemu rozprężaniu gazu, temperatura spada do zaledwie 1 Kelwina (około -272°C), co czyni ją rekordowo mroźną.

Gigantyczna Mgławica Guma na niebie

To największa mgławica widoczna z Ziemi; zajmuje obszar równy 80 tarczom Księżyca w pełni i ma rzeczywistą średnicę szacowaną na blisko 1000 lat świetlnych.

Wiatry gwiezdne w sercu Oriona

W obszarze zwanym Trapezem młode gwiazdy emitują wiatry o prędkości 2000 km/s, które wydmuchują w mgławicy olbrzymie bańki i dynamicznie zmieniają jej kształt.

Krótkotrwałość fazy mgławicy planetarnej

W skali kosmicznej mgławice te istnieją bardzo krótko – od 10 do 50 tysięcy lat, po czym gaz rozprasza się, pozostawiając po sobie białego karła.

Rekordowa temperatura gwiazdy centralnej

Gwiazda wewnątrz mgławicy NGC 2440 ma temperaturę powierzchniową sięgającą 200 000°C, co czyni ją ponad 30 razy gorętszą od powierzchni Słońca.