Strona główna » zwierzęta » ssaki » Narwal ciekawostki

Narwal ciekawostki

ciekawostki, ssaki

Narwal jednozębny (Monodon monoceros) to niezwykły ssak morski zamieszkujący wody strefy arktycznej, który od wieków fascynuje badaczy swoim charakterystycznym, spiralnie skręconym kłem przypominającym róg mitycznego jednorożca.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-12 17:12:29

20 ciekawostek o narwalach

Odkrycie, nazwa i środowisko

  1. Narwal jednozębny został po raz pierwszy naukowo opisany w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza w jego przełomowym dziele Systema Naturae.
  2. Nazwa tego ssaka wywodzi się ze staronordyckiego słowa nár oznaczającego zwłoki, co nawiązuje do specyficznego, plamistego ubarwienia skóry przypominającego ciało topielca.
  3. Naturalnym środowiskiem życia narwali są lodowate wody Arktyki, a ich największe populacje można spotkać w okolicach kanadyjskiej Arktyki, Grenlandii oraz Rosji.
  4. Zimowe migracje narwali należą do najtrudniejszych w świecie zwierząt, gdyż ssaki te przemieszczają się na głębokie wody oceaniczne pod niemal całkowitym pokryciem lodu.

Budowa ciała i adaptacje

  1. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj długość od 4 do 5 metrów, nie wliczając w to imponującego kiosku, a ich waga może dochodzić nawet do 1600 kilogramów.
  2. Charakterystyczny róg narwala to w rzeczywistości przerośnięty lewy kieł z górnej szczęki, który rośnie przez całe życie zwierzęcia przebijając górną wargę.
  3. W przeciwieństwie do większości waleni narwale nie posiadają płetwy grzbietowej, co jest ewolucyjną adaptacją ułatwiającą pływanie bezpośrednio pod taflą lodu.
  4. Kieł narwala cechuje się niezwykłą elastycznością i może wygiąć się o około 30 centymetrów w każdą stronę nie łamiąc się pod wpływem ogromnego nacisku.

Dieta, zachowanie i społeczeństwo

  1. Dieta tych ssaków składa się głównie z ryb głębinowych, takich jak halibut grenlandzki, a także z kałamarnic i krewetek, na które polują blisko dna morskiego.
  2. Narwale są zwierzętami wysoce społecznymi i żyją w grupach zwanych podami, które mogą liczyć od kilku do nawet kilkudziesięciu osobników.
  3. Zachowanie polegające na krzyżowaniu kłów przez dwa osobniki, zwane tuskingiem, służy prawdopodobnie czyszczeniu organu i komunikacji, a nie agresywnej walce.
  4. Podczas głębokiego nurkowania tętno narwala drastycznie spada do zaledwie kilku uderzeń na minutę, co jest fizjologicznym mechanizmem oszczędzania tlenu w ekstremalnych warunkach.

Funkcja kiosku i zdolności

  1. Spiralny kieł narwala jest narządem czuciowym o niewyobrażalnej precyzji, zawierającym aż 10 milionów zakończeń nerwowych łączących się bezpośrednio z mózgiem.
  2. Dzięki swojej niesamowitej wrażliwości kieł potrafi wykrywać subtelne zmiany w zasoleniu wody, co pozwala zwierzęciu na bezbłędną orientację w zamarzającym oceanie.
  3. Rekordowe nurkowania narwali sięgają głębokości aż 1800 metrów, a pod wodą potrafią one wytrzymać blisko 30 minut na jednym oddechu.
  4. Zaledwie 1 na 500 samców wykształca rzadką anomalię w postaci dwóch kłów, co czyni czaszkę takiego osobnika jednym z najcenniejszych trofeów przyrodniczych.

Historia i znaczenie kulturowe

  1. W średniowiecznej Europie kły narwali sprzedawano jako rogi jednorożców, przypisując im magiczne właściwości neutralizowania wszelkich trucizn.
  2. W XVI wieku angielska królowa Elżbieta I otrzymała w prezencie kieł narwala wyceniony na 10 tysięcy funtów, co w tamtych czasach równało się wartości kompletnego zamku.
  3. Skóra narwala, znana jako muktuk, zawiera duże dawki witaminy C, co przez stulecia chroniło Inuitów przed szkorbutem w diecie pozbawionej owoców.
  4. Naturalnymi wrogami tych majestatycznych ssaków są orki oraz niedźwiedzie polarne, które polują na nie przy otworach w lodzie.
Dodaj ciekawostkę

gotowe pytania

Do czego służy kieł narwala?

To niezwykle czuły narząd zmysłu. Zawiera miliony zakończeń nerwowych, które pozwalają narwalowi wyczuwać zmiany temperatury, ciśnienia i zasolenia wody. Pomaga im to w nawigacji i znajdowaniu partnerów. ​

Czy kieł narwala to róg?

Nie, to w rzeczywistości przerośnięty lewy kieł z górnej szczęki. Może dorosnąć nawet do 3 metrów długości. Przebija on górną wargę i rośnie przez całe życie zwierzęcia. ​

Gdzie żyją narwale?

Występują wyłącznie w zimnych wodach Arktyki, głównie u wybrzeży Grenlandii, Kanady i Rosji. Rzadko opuszczają te rejony, trzymając się blisko paku lodowego. ​

Czy każdy narwal ma kieł?

Zazwyczaj tylko samce posiadają ten imponujący ząb. U samic występuje on bardzo rzadko (u około 15% populacji). Czasami zdarza się, że narwal wykształci dwa kły. ​

Co jedzą narwale?

Są drapieżnikami i żywią się rybami (głównie halibutem grenlandzkim i dorszem), kałamarnicami oraz krewetkami. Polują głęboko pod lodem, używając echolokacji. ​

Czy narwale są zagrożone wyginięciem?

Obecnie ich status to "najmniejszej troski" (LC), ale są bardzo wrażliwe na zmiany klimatu. Topniejący lód, hałas statków i zanieczyszczenia utrudniają im życie w naturalnym środowisku. ​

Ile kosztuje kieł narwala?

Handel kłami narwali jest ściśle regulowany i w wielu krajach nielegalny bez specjalnych zezwoleń. Na czarnym rynku ich cena może sięgać kilku tysięcy dolarów za metr, ale legalny obrót jest bardzo ograniczony. ​

Czy można hodować narwala w akwarium?

Nie, narwale nie przeżywają w niewoli. Wszystkie próby trzymania ich w oceanariach kończyły się szybką śmiercią zwierząt ze względu na stres i specyficzne wymagania środowiskowe. ​

Kto poluje na narwale?

Ich naturalnymi wrogami są orki i niedźwiedzie polarne. Młode osobniki mogą paść ofiarą rekina polarnego. Ludzie (głównie Inuici) również polują na nie tradycyjnie dla mięsa i kłów. ​

Jak długo żyją narwale?

Narwale są długowiecznymi ssakami. W naturze mogą żyć nawet do 50 lat, a niektóre badania sugerują, że dożywają sędziwego wieku ponad 80 lat. ​

Czy narwale są agresywne?

Nie, to płochliwe i spokojne zwierzęta. Kły służą im głównie do pokazów dominacji (tzw. "tusking"), a nie do walki na śmierć i życie czy atakowania innych gatunków. ​

Jak głęboko nurkuje narwal?

Potrafią zejść na imponującą głębokość 1800 metrów, wstrzymując oddech na ponad 25 minut. Robią to wielokrotnie w ciągu dnia, szukając pożywienia przy dnie. ​

Dlaczego narwal zmienia kolor?

Umaszczenie narwali zmienia się z wiekiem. Młode są szare, dorosłe mają cętkowaną skórę, a bardzo stare osobniki stają się niemal całkowicie białe. ​

Czy narwale śpią?

Jak wszystkie walenie, muszą świadomie oddychać, więc nie mogą zasnąć całkowicie. Odpoczywają, wyłączając jedną półkulę mózgu na zmianę lub unosząc się pionowo w wodzie. 

Dodaj pytanie / odpowiedź

Zobacz również:

Losowa ciekawostka
„Żylaki nie są współczesnym problemem - pierwsze przypadki zostały opisane już w I wieku przed naszą erą.”
Losowa ciekawostka
„Najsłynniejszym czołgiem z czasów II wojny światowej był niemiecki "Tiger".”
Losowa ciekawostka
„Neil Armstrong urodził się 94 lata temu. Zmarł 12 lat temu (dane: maj 2025).”
Losowa ciekawostka
„Obecna nazwa "gilotyna" pochodzi z czasów rewolucji francuskiej. Wcześniej jednak znano podobne urządzenia, prawdopodobnie od czasów średniowiecznych.”
Losowa ciekawostka
„Neuroplastyczność ma swój własny rytm dobowy, który jest zsynchronizowany z 24-godzinnym cyklem światła i ciemności. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Rockefellera pokazały, że synapsy w hipokampie wzmacniają się najbardziej między godziną 22:00 a 2:00 w nocy, podczas gdy w ciągu dnia (między 10:00 a 16:00) dominuje proces ich osłabiania. Dlatego informacje przyswojone wieczorem są zapamiętywane 40% skuteczniej niż te uczone rano. Co fascynujące, u osób pracujących na zmiany nocne ten rytm może się całkowicie odwrócić w ciągu zaledwie 10 dni.”
TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: ssaki