Strona główna » zwierzęta » ssaki » 18 ciekawostek o oposach

Opos ciekawostki

Opos to niewielki ssak torbacz z rodziny dydelfowatych, zamieszkujący lasy Ameryki Północnej i Południowej, charakteryzujący się wydłużonym pyszczkiem, długim chwytnym ogonem pokrytym łuskami oraz zdolnością do udawania martwego w sytuacji zagrożenia.

Ostatnia aktualizacja: 2026-02-17 17:36:11

18 ciekawostek o oposach

Jedyny taki w okolicy
Dydelf wirginijski, potocznie nazywany oposem, jest jedynym torbaczem występującym naturalnie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Choć kojarzymy torbacze głównie z Australią, oposy z powodzeniem opanowały Amerykę Północną, wędrując tam z Ameryki Południowej po powstaniu Przesmyku Panamskiego.
Opos czy dydelf
Z biologicznego punktu widzenia nazwa "opos" jest błędna dla zwierzęcia żyjącego w USA, ponieważ "possum" to torbacz australijski o innej budowie i wyglądzie. Mimo to w języku potocznym (i polskim tłumaczeniu) przyjęło się używać słowa opos dla amerykańskiego Didelphis virginiana, podczas gdy naukowo jest to dydelf.
Rekordowa liczba zębów
Oposy posiadają aż 50 zębów, co jest rekordem wśród ssaków Ameryki Północnej. Ich uśmiech może wyglądać przerażająco, ale służy głównie do odstraszania i jedzenia wszystkiego, co znajdą na swojej drodze.
Odporność na jad
Oposy są całkowicie lub częściowo odporne na jad wielu groźnych węży, w tym grzechotników i mokasynów. W ich krwi znajduje się specjalne białko (peptyd), które neutralizuje toksyny, co czyni je jednymi z niewielu zwierząt polujących na jadowite gady.
Nadzieja dla medycyny
Wspomniane białko z krwi oposa jest intensywnie badane przez naukowców jako potencjalna baza do stworzenia uniwersalnej surowicy na ukąszenia węży dla ludzi. Eksperymenty na myszach wykazały, że podanie tego peptydu chroni je przed śmiertelną dawką jadu grzechotnika.
Śmierdzące przedstawienie
Słynne "udawanie trupa" (tanatoza) to nie tylko leżenie bez ruchu, ale pełny spektakl sensoryczny. Opos w stresie wydziela z gruczołów odbybytowych cuchnącą, zielonkawą maź, która pachnie jak gnijące mięso. Drapieżnik, czując odór zgnilizny, zazwyczaj rezygnuje z posiłku, uznając ofiarę za zepsutą i potencjalnie trującą.
To nie jest świadoma decyzja
Opos nie "decyduje" o tym, że udaje martwego, tak jak my nie decydujemy o omdleniu. Jest to mimowolna reakcja fizjologiczna na ekstremalny stres, podczas której zwierzę sztywnieje, jego oddech staje się niewykrywalny, a tętno drastycznie spada. Stan ten może trwać od kilku minut do nawet 4 godzin.
Piąta ręka
Ogon oposa jest chwytny, co oznacza, że działa jak dodatkowa kończyna. Choć dorosłe osobniki są zazwyczaj zbyt ciężkie, by wisieć na nim głową w dół (co często widać w kreskówkach), świetnie używają go do przytrzymywania się gałęzi i przenoszenia materiałów do budowy gniazda.
Kciuki w tylnych łapach
Oposy posiadają przeciwstawne kciuki w tylnych łapach, co jest ewenementem wśród ssaków nienależących do naczelnych. Ta cecha sprawia, że są one wyjątkowo zręcznymi wspinaczami.
Odporność na wściekliznę
Oposy niezwykle rzadko chorują na wściekliznę, co jest wyjątkiem wśród dzikich ssaków. Wynika to z ich niskiej temperatury ciała (około 35°C), która jest nieprzyjaznym środowiskiem dla namnażania się wirusa wścieklizny.
zobacz: 10 ciekawostek o wściekliźnie
Ciąża krótsza niż dwa tygodnie
Ciąża dydelfa wirginijskiego trwa zaledwie 11-13 dni. Młode rodzą się w stanie embrionalnym, są wielkości pszczoły miodnej i muszą samodzielnie przepełznąć do torby matki, by tam przyssać się do sutka i kontynuować rozwój.
Mit o kleszczach
Przez lata wierzono, że jeden opos zjada do 5000 kleszczy w sezonie, co miało czynić go bohaterem walki z boreliozą. Nowsze badania z 2021 roku sugerują jednak, że te liczby były mocno przesadzone w warunkach laboratoryjnych, a w naturze kleszcze nie stanowią aż tak istotnego składnika ich diety, choć oposy faktycznie są bardzo czystymi zwierzętami i skrupulatnie się iskają.
Inteligencja powyżej psa
W testach zdolności do zapamiętywania lokalizacji jedzenia oposy wypadły lepiej niż szczury, króliki, a nawet psy. Potrafią zapamiętać, gdzie znalazły pożywienie i wrócić tam w przyszłości, co czyni je skutecznymi (i uciążliwymi) gośćmi w ludzkich śmietnikach.
Zaskakująca liczba sutków
Samica oposa posiada zazwyczaj 13 sutków ułożonych w charakterystyczny wzór: 12 w okręgu i jeden pośrodku. Ponieważ w jednym miocie może urodzić się nawet 20 młodych, a sutków jest tylko 13, przeżywają tylko te, które pierwsze dotrą do "mlecznego baru".
Krótkie życie
Mimo swoich supermocy, oposy żyją bardzo krótko. Na wolności rzadko dożywają 2 lat, a nawet w niewoli 4-letni opos jest uważany za staruszka. Szybki metabolizm i wysoka śmiertelność sprawiają, że ich strategia przetrwania opiera się na licznych miotach, a nie długowieczności.
Pochodzenie nazwy
Słowo "opossum" pochodzi z języka Indian Powhatan i zostało po raz pierwszy zapisane przez kapitana Johna Smitha w 1608 roku. Oznacza ono "białe zwierzę" lub "biały pies", co odnosi się do jasnego futra dydelfa wirginijskiego.
Szorstka różnica
Ogon australijskiego "possuma" jest puszysty jak u wiewiórki, natomiast ogon amerykańskiego oposa jest łysy, łuskowaty i przypomina ogon szczura. To jedna z najłatwiejszych cech pozwalających odróżnić te dwa, często mylone zwierzęta.
Peptyd LTNF
Dokładna nazwa czynnika antytoksycznego w krwi oposa to Lethal Toxin Neutralizing Factor. Jest to o tyle niezwykłe, że działa on nie na jeden typ toksyny, ale na całe spektrum enzymów i białek zawartych w jadach różnych gatunków węży, działając jak uniwersalna tarcza molekularna.

Dodaj ciekawostkę

Opos pytania

Czy to prawda, że opos jest jedynym torbaczem żyjącym naturalnie w Ameryce Północnej?

Tak — opos wirginijski (Didelphis virginiana) jest jedynym torbaczem występującym na północ od Meksyku.

Na czym polega słynne „udawanie martwego" u oposa?

Gdy opos czuje śmiertelne zagrożenie, wpada w stan tanatozy – niekontrolowanego odruchu obronnego, który powoduje spowolnienie oddechu o 30% i pulsu o 46%, a zwierzę leży nieruchomo z otwartym pyskiem, wydziela cuchnącą wydzielinę i sprawia wrażenie martwego.

Ile trwa ciąża u oposa i dlaczego jest tak krótka?

Ciąża trwa zaledwie 12-14 dni, po czym rodzą się mikroskopijne, niedorozwinięte młode (0,13-0,20 g). Następnie wspinają się do torby matki, gdzie przyczepiają się do jednego z 13 sutków i kończą rozwój przez kolejne 55-60 dni.

Czy oposy naprawdę „wiszą" na ogonie?

Ogon oposa jest chwytny i pomaga w utrzymaniu równowagi oraz przenoszeniu materiałów do gniazda, ale dorosłe osobniki nie wiszą na nim przez dłuższy czas ze względu na ciężar ciała. Młode oposy potrafią się jednak przez chwilę zawisnąć.

Co jedzą oposy: są drapieżne czy raczej „czyścitele"?

Oposy są wszystkożerne i oportunistyczne – ich dieta składa się w około 50% z pokarmu roślinnego (owoce, warzywa, orzechy) i 50% zwierzęcego (owady, małe ssaki, padlina). Działają jak naturalna „ekipa sprzątająca", zjadając rozkładające się szczątki.

Czy oposy mogą być pożyteczne dla ekosystemu?

Tak, zjadają ogromne ilości szkodników (w tym kleszcze i komary), ograniczają ilość padliny, a także roznoszą nasiona roślin, co wspiera bioróżnorodność i zdrowie gleby.

Dlaczego oposy mają tak dużo zębów?

Opos wirginijski ma 50 zębów – więcej niż jakikolwiek inny ssak lądowy w Ameryce Północnej. To przystosowanie do wszechstronnej diety, obejmującej zarówno miękkie owoce, jak i twardsze elementy pokarmowe.

Czy oposy są odporne na jad węży?

Tak, w krwi oposa znajduje się specjalny peptyd (składający się z 13 aminokwasów), który neutralizuje toksyny jadu węży poprzez bezpośrednie wiązanie się z nimi. Badania wykazały, że oposy wytrzymują dawki jadu 4-60 razy większe niż śmiertelne dla innych ssaków.

Jak długo żyje opos na wolności?

Średnio tylko 1-2 lata ze względu na licznych drapieżników (kojoty, sowy, bobkaty), wypadki drogowe i trudne warunki środowiskowe. W niewoli mogą dożyć 3-4 lat, a w wyjątkowych przypadkach nawet 6 lat.

Czy oposy chorują na wściekliznę tak często jak np. lisy?

Rzadko, ponieważ ich temperatura ciała (94-97°F) jest niższa niż u większości ssaków, co utrudnia rozwój wirusa wścieklizny. Nie oznacza to jednak całkowitej odporności.

Co jest najbardziej „małpią" cechą oposa?

Tylne łapy mają przeciwstawny paluch (bez pazura), który działa jak kciuk i umożliwia chwytanie gałęzi podczas wspinaczki. Ta unikalna cecha występuje tylko na tylnych kończynach.

Jakie mają strategie przetrwania w miastach i na przedmieściach?

Są wyłącznie nocne, co potwierdzają badania z Seattle, wykorzystują łatwo dostępny pokarm (resztki jedzenia, owoce z ogrodów), kryją się w szopach i pod budynkami, a ich elastyczna dieta i szybka nauka bezpiecznych tras sprawiają, że doskonale radzą sobie w środowisku miejskim.