Mitologia rzymska ciekawostki

Początki i charakter mitologii rzymskiej

1. Mitologia rzymska to zbiór wierzeń, mitów i praktyk religijnych starożytnych Rzymian, które rozwijały się od założenia Rzymu w 753 roku p.n.e. aż do przyjęcia chrześcijaństwa jako religii państwowej w IV wieku n.e.
2. W przeciwieństwie do mitologii greckiej, mitologia rzymska kładła większy nacisk na rytuały, cnoty obywatelskie i umowę między bogami a państwem (pax deorum), niż na spójne opowieści o bogach.
3. Wiele bóstw rzymskich zostało przejętych z mitologii greckiej i dostosowanych do lokalnych potrzeb, zyskując nowe imiona i atrybuty.
4. Rzymianie praktykowali kult przodków, wierząc, że dusze zmarłych, zwane manes, opiekują się rodziną. Larowie strzegli ogniska domowego, a penaty spiżarni, co czyniło religię integralną częścią codziennego życia.

Główni bogowie i kapłani Rzymu

1. Najważniejszym bogiem w mitologii rzymskiej był Jupiter, władca nieba i błyskawic, którego świątynia na Wzgórzu Kapitolińskim stanowiła religijne centrum imperium.
2. Westalki, kapłanki bogini Westy, były odpowiedzialne za utrzymywanie wiecznego świętego ognia w jej świątyni na Forum Romanum. Służyły przez 30 lat, a złamanie ślubu czystości karane było pogrzebaniem żywcem.
3. Janus, bóg o dwóch twarzach, był jednym z nielicznych czysto rzymskich bóstw. Patronował początkom, przejściom i drzwiom. Jego świątynia na Forum miała otwarte drzwi w czasie wojny i zamknięte w czasie pokoju.

Założyciele Rzymu i mity narodowe

1. Mit założycielski Rzymu wywodził miasto od Eneasza, trojańskiego bohatera i syna Wenus, który uciekł z płonącej Troi i po długiej wędrówce osiedlił się w Lacjum we Włoszech.
2. Bliźniacy Romulus i Remus, założyciele miasta, byli według legendy synami boga Marsa i westalki Rei Silvii. Zostali porzuceni nad Tybrem, wykarmieni przez wilczycę i wychowani przez pasterza.

Rytuały i wróżby rzymskie

1. Termin "pax deorum" (pokój z bogami) oznaczał idealny stan harmonii między Rzymem a bóstwami, utrzymywany poprzez skrupulatne wykonywanie rytuałów i ofiar pod kierunem kolegiów kapłańskich.
2. Każde ważne przedsięwzięcie, od wysłania armii do założenia miasta, wymagało wróżb. Augurowie interpretowali wolę bogów, obserwując lot ptaków (auspicja) lub sposób, w jaki święte kury jadły ziarno.
3. Rzymianie wierzyli, że każdy człowiek ma swojego geniusza (ducha opiekuńczego mężczyzn) lub junonę (kobiet), który towarzyszył mu od urodzenia aż do śmierci. W dzień urodzin składano geniuszowi ofiarę z wina i kwiatów.

Święta i unikalni bogowie

1. Saturn, bóg rolnictwa i zasiewów, był czczony podczas święta Saturnaliów w grudniu. W tym czasie znikały nierówności społeczne, niewolnicy zajmowali miejsce swych panów, a ludzie obdarowywali się prezentami.
2. Luperkalia, krwawe święto oczyszczenia obchodzone 15 lutego, było poświęcone Faunusowi Luperkusowi. Kapłani (luperkowie) biegali półnadzy po mieście, uderzając kobiety rzemieniami ze skór ofiarnych, co miało zapewnić płodność.
3. Rzymski bóg Terminus, opiekun granic, był uosobieniem nienaruszalnego kamienia granicznego. Legenda głosi, że gdy budowano świątynię Jowisza na Kapitolu, wszystkie bóstwa zgodziły się ustąpić miejsca, tylko Terminus pozostał na swoim.

Adopcja obcych bogów i instytucje

1. Rzymianie chętnie adoptowali obcych bogów, aby zyskać ich przychylność. Podczas drugiej wojny punickiej wprowadzili do Rzymu frygijską boginię Cybelę, a w czasach cesarstwa popularne stały się kulty egipskiej Izydy i perskiego Mitry.
2. Według historyka Liviusza, w czasach republiki w Rzymie istniało ponad 30 różnych kolegiów kapłańskich, a najwyższy kapłan, pontifex maximus, prowadził oficjalne roczniki, które były jednym z najwcześniejszych źródeł historycznych. Tytuł ten jest używany do dziś przez papieży.
3. Analiza wykopalisk wskazuje, że w samym tylko Rzymie istniało ponad 80 świątyń dedykowanych różnym bóstwom, a małe kapliczki (lararia) znajdowały się w niemal każdym domu, sklepie i koszarach wojskowych, co czyniło religię wszechobecną.
4. Ostatnia odnotowana walka gladiatorów jako część oficjalnych uroczystości religijnych miała miejsce w Rzymie 1 stycznia 404 roku n.e., zanim cesarz Honoriusz ostatecznie ich zakazał pod wpływem chrześcijaństwa, kończąc tym samym wielowiekową tradycję łączącą kult bogów z krwawymi igrzyskami.