Papier ciekawostki

Historia wynalezienia papieru

1. Papier wynaleziono w Chinach około 105 roku n.e. za czasów dynastii Han, a jego stworzenie przypisuje się dworskiemu urzędnikowi Cai Lunowi, który udoskonalił istniejące techniki, używając m.in. kory drzew, szmat i starych sieci rybackich.
2. Przez blisko 500 lat Chińczykom udało się utrzymać technologię produkcji papieru w tajemnicy, aż w VI wieku trafiła ona przez Koreę do Japonii, a następnie w VIII wieku przez arabskich kupców i jeńców bitwy nad Tałas do świata islamskiego.
3. Pierwsza europejska manufaktura papieru powstała w Játivie w Al-Andalus (dzisiejsza Hiszpania) w 1056 roku, zastępując dotychczas używany pergamin i papirus.
4. Wynalezienie ruchomej czcionki przez Johannesa Gutenberga w połowie XV wieku radykalnie zwiększyło zapotrzebowanie na papier, napędzając rewolucję druku i upowszechnienie wiedzy.

   zobacz: 6 ciekawostek o biblii Gutenberga

Produkcja i surowce do papieru

1. Do połowy XIX wieku głównym surowcem do produkcji papieru były szmaty lniane i bawełniane. Przejście na masę celulozową z drewna stało się koniecznością z powodu rosnącego zapotrzebowania i braku wystarczającej ilości szmat.
2. Papier może być produkowany nie tylko z drewna, ale także z wielu innych roślin, takich jak bambus, konopie, a nawet z odchodów słoniowych, które po oczyszczeniu dają bardzo drogi, luksusowy papier.
3. Do produkcji papieru maszynowego na skalę przemysłową przyczynił się wynalazek maszyny papierniczej (tzw. maszyny Fourdriniera) przez Louisa Roberta w 1799 roku, co pozwoliło na ciągłe formowanie wstęgi papieru.
4. W procesie produkcji papieru do masy celulozowej dodaje się substancje wypełniające, np. kaolin, aby zwiększyć gładkość i nieprzezroczystość papieru, oraz substancje klejące, aby ograniczyć wchłanianie tuszu.

Rodzaje i formaty papieru

1. Standardowy format A4 (210x297 mm) jest elementem międzynarodowego standardu ISO 216, który opiera się na proporcjach pierwiastka z 2. Po złożeniu arkusza A4 na pół otrzymujemy format A5, który zachowuje dokładnie te same proporcje.
2. Papier czerpany, wytwarzany ręcznie, charakteryzuje się nieregularnymi brzegami (tzw. deckle edge), które są nie tylko cechą estetyczną, ale także historyczną pozostałością po formie, z której wyciekała nadmiarowa masa.
3. W Japonii istnieje tradycja wytwarzania niezwykle trwałego papieru washi z krzewów kozo (morwy papierowej), mitsumata lub gampi. Jest on na tyle wytrzymały, że historycznie używano go do produkcji zbroi.
4. Banknoty drukowane są na specjalnym papierze, do którego masy dodaje się bawełnę lub lniane włókna, co nadaje mu charakterystyczną sztywność i trwałość. Często zawiera też zatopione nitki zabezpieczające i wodne znaki.
5. Papier termiczny, używany w paragonach fiskalnych, pokryty jest warstwą, która pod wpływem ciepła głowicy drukarki zmienia kolor na czarny. Niestety, zawiera on często szkodliwy Bisfenol A (BPA).

Statystyki i rekordy papieru

1. Według danych FAO, globalna produkcja papieru i tektury w 2022 roku osiągnęła poziom 409 milionów ton. Największym producentem na świecie są Chiny, które wytworzyły ponad 110 milionów ton.
2. Statystyczny mieszkaniec Europy zużywa średnio około 125 kilogramów papieru rocznie, podczas gdy przeciętny mieszkaniec Stanów Zjednoczonych aż 211 kilogramów. Dla porównania, średnie zużycie w Afryce wynosi zaledwie 8 kilogramów na osobę.
3. Największa na świecie kartka papieru ręcznie czerpanego powstała w 2015 roku w Fabriano we Włoszech. Mierzyła 14,95 metra na 10 metrów i ważyła około 800 kilogramów.

Nieznane fakty o papierze

1. Papier jest podatny na degradację pod wpływem światła, wilgoci i kwasów. Dlatego do konserwacji dokumentów archiwalnych stosuje się papier bezdrzewny lub o obojętnym pH, który może przetrwać setki lat bez zniszczenia.
2. W przemyśle muzycznym nuty drukowane są często na bardzo cienkim i lekkim papierze (tzw. papier nutowy), aby ograniczyć wagę i grubość opasłych tomów, z których korzystają orkiestry.
3. Najdroższy papier na świecie, produkowany przez japońską firmę Takeo Company Ltd. pod nazwą "100% Cotton Old Master Paper", kosztuje około 1000 dolarów za pojedynczy arkusz. Używany jest wyłącznie do konserwacji dzieł sztuki.
4. Rekord świata w najdłuższym łańcuchu origami należy do mieszkańców Dubaju, którzy w 2018 roku złożyli i połączyli 100 000 żurawi. Użyli do tego ponad 2000 arkuszy specjalnego papieru washi.