Ivy Mike ciekawostki

Data, miejsce i cel testu Ivy Mike

1. Test Ivy Mike odbył się 1 listopada 1952 roku. Miejscem detonacji była wyspa Elugelab na atolu Enewetak, należącym do Wysp Marshalla na Pacyfiku.
2. Głównym celem testu było potwierdzenie słuszności koncepcji projektu Tellera-Ulama. Był to pierwszy udany test wielostopniowej bomby termojądrowej, nazywanej potocznie wodorową. Projekt zakładał użycie promieniowania z eksplozji jądrowej do skompresowania i zapłonu materiału termojądrowego.
3. Był to kluczowy moment zimnej wojny, który pokazał przewagę technologiczną USA.
4. Kryptonim „Mike” pochodzi z alfabetu fonetycznego używanego przez amerykańską armię. Litera „M” w tym przypadku oznaczała „megatonę”, wskazując na przewidywaną ogromną moc eksplozji.
5. Test Ivy Mike zapoczątkował intensywny wyścig zbrojeń termojądrowych między USA a ZSRR. Już rok później, w sierpniu 1953 roku, Związek Radziecki przetestował własne, choć mniej zaawansowane, urządzenie termojądrowe.

Konstrukcja, moc i fizyka bomby

1. Ivy Mike nie było bombą w dzisiejszym tego słowa znaczeniu. Było to ogromne, stacjonarne urządzenie o wadze 74 ton. Ze względu na swój cylindryczny kształt i rozmiary (6 metrów wysokości, 2 metry średnicy) nosiło przydomek „The Sausage”, czyli „Kiełbasa”.
2. Siła wybuchu Ivy Mike wyniosła 10,4 megaton. Odpowiada to energii wybuchu 10,4 miliona ton trotylu. Była to moc około 700 razy większa niż bomba zrzucona na Hiroszimę.

   zobacz: Zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę - 10 ciekawostek

3. Konstrukcja wymagała zaawansowanego systemu kriogenicznego. Paliwem termojądrowym był płynny deuter. Utrzymanie go w stanie ciekłym wymagało temperatury bliskiej zera absolutnego, co czyniło urządzenie niepraktycznym jako broń do przenoszenia przez samolot.
4. Ivy Mike była tak zwaną „mokrą bombą”. Oznacza to, że duża część jej energii, aż 77%, pochodziła nie z reakcji syntezy termojądrowej, ale z rozszczepienia ciężkiego uranowego tampera (obudowy). Spowodowało to powstanie ogromnej ilości radioaktywnego opadu.
5. Ilość energii uwolnionej w ciągu kilku sekund była większa niż łączna energia wszystkich materiałów wybuchowych użytych podczas całej II wojny światowej przez wszystkie strony konfliktu.
6. Choć moc bomby wynosiła 10,4 megatony, naukowcy początkowo nie byli pewni, jak potężna będzie. Prognozy wahały się od 5 do nawet 15 megaton. Ostateczny wynik i tak przerósł oczekiwania wielu uczestników projektu.

Skutki wybuchu i grzyb atomowy

1. Eksplozja całkowicie zniszczyła wyspę Elugelab. W jej miejscu powstał podwodny krater o średnicy 1,9 kilometra i głębokości 50 metrów. Po wyspie nie pozostał żaden ślad.
2. Po eksplozji w miejscu wyspy Elugelab powstał krater tak głęboki, że z powodzeniem zmieściłby w sobie 17-piętrowy budynek. Do dziś jest to głęboki, wypełniony wodą lej.
3. Kula ognia po wybuchu osiągnęła średnicę ponad 5 kilometrów. Była tak ogromna, że gdyby eksplozja nastąpiła nad Nowym Jorkiem, pochłonęłaby cały Manhattan. Obserwatorzy oddaleni o 50 kilometrów czuli na skórze falę gorąca przypominającą otwarcie rozgrzanego pieca.
4. Grzyb atomowy w zaledwie 90 sekund osiągnął wysokość 17 kilometrów. Po pięciu minutach znajdował się już na wysokości 33 kilometrów, a ostatecznie jego szczyt sięgnął ponad 40 kilometrów. Jego „kapelusz” rozszerzył się na szerokość 160 kilometrów.
5. Fala uderzeniowa była tak potężna, że obiegła Ziemię aż trzy razy. Wygenerowała też gigantyczne tsunami. Fale o wysokości kilku metrów uderzyły w pobliskie wyspy atolu, zmywając z powierzchni całą roślinność.

Naukowcy, odkrycia i ciekawostki

1. Za teoretyczne podstawy bomby wodorowej odpowiadali głównie dwaj naukowcy: Edward Teller i Stanisław Ulam. Ulam, polski matematyk, wniósł kluczowy wkład, proponując mechanizm kompresji materiału termojądrowego.
2. W pozostałościach po eksplozji Ivy Mike odkryto dwa zupełnie nowe pierwiastki chemiczne. Były to Einstein (liczba atomowa 99) i Ferm (liczba atomowa 100). Znaleziono je na specjalnych bibułach filtracyjnych samolotów, które celowo przeleciały przez radioaktywną chmurę, aby zebrać próbki.
3. Do przeprowadzenia skomplikowanych obliczeń niezbędnych do zaprojektowania bomby użyto jednego z pierwszych komputerów cyfrowych na świecie. Maszyna MANIAC I (Mathematical Analyzer, Numerical Integrator, and Computer) z laboratorium w Los Alamos pracowała bez przerwy przez wiele tygodni, aby potwierdzić, że koncepcja Tellera i Ulama zadziała.
4. Informacje o teście były ściśle tajne. Jednak skala eksplozji była tak wielka, że nie dało się jej ukryć. Kula ognia była widoczna z odległości dziesiątek kilometrów, a chmura pyłu wzniosła się na skraj stratosfery.
5. Dźwięk eksplozji był nie do opisania. Jeden z obserwatorów, fizyk Harold Agnew, porównał go do „pęknięcia kopuły niebios”. Inni mówili o uczuciu, jakby wyspa pod ich stopami uniosła się i opadła.