Strona główna » Ludzie » podróżnicy » 19 ciekawostek o Gertrude Bell

Gertrude Bell ciekawostki

Gertrude Bell była brytyjską archeolożką, kartografką, pracownicą wywiadu i doradczynią polityczną działającą na przełomie XIX i XX wieku. Odegrała ona kluczową rolę w procesie formowania się państwowości dzisiejszego Iraku, stając się jedną z najbardziej wpływowych kobiet na Bliskim Wschodzie.

Ostatnia aktualizacja: 9 lipca 2026

19 ciekawostek o Gertrude Bell

Ukończyła Oksford z wyróżnieniem
Gertrude Bell ukończyła w 1887 roku studia historyczne na Uniwersytecie Oksfordzkim, otrzymując na dyplomie najwyższą możliwą notę z wyróżnieniem.
Posługiwała się sześcioma językami
Badaczka, obok ojczystego języka angielskiego, biegle porozumiewała się w języku arabskim, perskim, francuskim, niemieckim, włoskim oraz tureckim.
Wytyczyła dzisiejsze granice Iraku
Brytyjski rząd po upadku Imperium Osmańskiego powierzył jej zadanie nakreślenia nowych linii granicznych Mezopotamii. Jej szczegółowe raporty topograficzne stanowiły główną podstawę do utworzenia współczesnego państwa irackiego.
Zdobyła dziesięć nowych szczytów
Podróżniczka pomiędzy 1899 a 1904 rokiem intensywnie wspinała się w Alpach Szwajcarskich. Tylko w jednym roku zaliczyła dziesięć pierwszych wejść na wcześniej niezdobyte szczyty w masywie Engelhörner.
Jeden ze szczytów nosi jej imię
Szwajcarzy dla upamiętnienia wybitnych dokonań alpinistycznych nazwali jeden z górskich wierzchołków w paśmie Alp Berneńskich Gertrudspitze.
Otrzymała tytuł Królowej Pustyni
Lokalne społeczności na Bliskim Wschodzie określały ją powszechnie mianem "królowej pustyni" lub "córki pustyni" ze względu na jej głęboką integrację z beduińskimi plemionami.
Sprzeciwiała się prawom wyborczym dla kobiet
Będąc niezwykle wyzwoloną kobietą podróżującą samotnie po świecie arabskim, w Anglii należała do grona założycielek Ligi Antysufrażystek, aktywnie sprzeciwiając się przyznaniu kobietom prawa głosu w wyborach.
Przetłumaczyła perską poezję
Po pierwszej podróży do Teheranu w 1892 roku opublikowała własne tłumaczenie dzieł klasycznego sufickiego poety Hafiza. Przekład ten do dziś uchodzi za wybitne osiągnięcie literackie.
Podróżowała z porcelanową zastawą
Organizowane przez nią wyprawy pustynne zawsze uwzględniały specjalne namioty bagażowe, w których transportowała kryształowe kieliszki, srebne świeczniki, porcelanę Wedgwood oraz eleganckie, wieczorowe suknie balowe.
Działała w brytyjskim wywiadzie
Głęboka znajomość plemiennych relacji sprawiła, że w 1915 roku wcielono ją do Biura Arabskiego w Kairze. Zbierała tam ściśle tajne informacje o ruchach wojsk osmańskich i nastrojach poszczególnych szejków.
Stworzyła instruktaż dla armii
Sztab brytyjski w Basrze wykorzystywał napisane przez nią eseje "The Arab of Mesopotamia" jako podstawowy i obowiązkowy podręcznik szkoleniowy dla wszystkich nowo przybyłych oficerów stacjonujących w regionie.
Powołała Muzeum Narodowe w Bagdadzie
Pod koniec życia założyła pierwszą narodową instytucję ochrony zabytków na terenie nowo powstałego Iraku. Przeforsowała prawo nakazujące pozostawienie wszystkich odkrytych artefaktów na terytorium państwa, blokując ich wywóz do Europy.
Sfotografowała upadek Cesarstwa Bizantyjskiego
Książka "The Thousand and One Churches" wydana przez nią w 1909 roku zawierała setki niezwykle precyzyjnych zdjęć i opisy architektoniczne starych, bizantyjskich kościołów na terenie dzisiejszej Turcji.
Korzystała ze specjalnych uprawnień królewskich
Wybrany przy jej ogromnym wsparciu król Iraku Fajsal I nadał jej oficjalny, zaszczytny tytuł Khatun. Słowo to w lokalnej hierarchii oznaczało szanowaną kobietę należącą do ścisłego dworu królewskiego i zaufaną doradczynię.
Wojna przerwała obiecujące wykopaliska
Jej wykopaliska archeologiczne prowadzone w starożytnym rzymskim i bizantyjskim mieście w północnej Syrii w 1914 roku musiały zostać nagle wstrzymane z powodu wybuchu I wojny światowej.
Kierowała biurem Czerwonego Krzyża
Przed wyjazdem do Kairu zarządzała specjalnym biurem poszukiwań rannych i zaginionych żołnierzy Czerwonego Krzyża zlokalizowanym na terytorium Londynu oraz Boulogne we Francji.
Przeszła malarię połączoną z zapaleniem opłucnej
W 1926 roku jej stan zdrowia uległ drastycznemu pogorszeniu z powodu przebytego ciężkiego zapalenia opłucnej nakładającego się na powracające ataki malarii pustynnej.
Popełniła prawdopodobnie samobójstwo
Znaleziono ją martwą rankiem 12 lipca 1926 roku we własnym łóżku w Bagdadzie. Śledczy potwierdzili, że przyjęła śmiertelną dawkę silnych leków nasennych.
Król nakazał pogrzeb wojskowy
Władca Iraku po informacji o jej nagłej śmierci osobiście zarządził pełny wojskowy pogrzeb z asystą honorową. Ciało podróżniczki spoczęło na brytyjskim cmentarzu cywilnym w centrum Bagdadu.

Dodaj ciekawostkę

Gertrude Bell pytania

Kiedy i gdzie się urodziła?

Przyszła na świat 14 lipca 1868 roku. Urodziła się w bardzo zamożnej rodzinie brytyjskich przemysłowców w Washington Hall, na terenie ówczesnego hrabstwa Durham w północnej Anglii.

Jakie osiągnięcie akademickie na Oxfordzie należało do niej?

Została pierwszą kobietą w historii, która zdobyła dyplom z wyróżnieniem (first-class degree) z historii nowożytnej na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jednak ze względu na płeć nie mogła wtedy oficjalnie ukończyć uczelni.

Iloma językami płynnie się posługiwała?

Była wybitną poliglotką. Opanowała do perfekcji aż osiem różnych języków. Wśród nich znajdowały się trudne dla Europejczyków języki takie jak arabski, perski oraz turecki.

Dlaczego zyskała przydomek „Królowej Pustyni”?

Jako pierwsza kobieta z zachodniego kręgu kulturowego samotnie przemierzała i mapowała ogromne, niebezpieczne obszary Półwyspu Arabskiego. Przez wiele lat sprawnie żyła w świecie zdominowanym przez arabskich mężczyzn.

Z jakim słynnym wojskowym współpracowała podczas I wojny światowej?

Podczas wojny trafiła do brytyjskiego Biura Arabskiego w Kairze, gdzie blisko współpracowała z T.E. Lawrence'em. Człowiek ten przeszedł później do światowej historii popkultury jako słynny „Lawrence z Arabii”.

Jak nazywali ją miejscowi Arabowie?

Mimo początkowej nieufności lokalne plemiona bardzo ją szanowały. Wpływowi szejkowie powszechnie zwracali się do niej z ogromnym szacunkiem, używając tytułu „El Khatun”, co oznacza szlachetną damę dworu.

W tworzeniu jakiego państwa odegrała kluczową rolę?

Po upadku Imperium Osmańskiego brała bezpośredni udział w rysowaniu nowych granic państwowych na Bliskim Wschodzie. Jej decyzje polityczne doprowadziły do oficjalnego powstania nowoczesnego państwa Irak.

Kto dzięki niej został pierwszym królem Iraku?

Dzięki swoim bliskim kontaktom i wpływom politycznym skutecznie poparła kandydaturę szejka Fajsala I z dynastii Haszymitów. Doprowadziło to do osadzenia go na tronie nowego kraju w 1921 roku.

Na konferencji w jakim mieście decydowała o losach Bliskiego Wschodu?

W 1921 roku uczestniczyła w kluczowej konferencji kairskiej. Została tam zaproszona osobiście przez Winstona Churchilla i była jedyną kobietą wśród brytyjskich decydentów tworzących nowy porządek terytorialny.

Jaką instytucję powołała do życia pod koniec swojego życia?

Jej wielką pasją była historia starożytna. To właśnie ona zaprojektowała, ufundowała i otworzyła Bagdadzkie Muzeum Archeologiczne (dzisiejsze Muzeum Narodowe Iraku). Została też jego pierwszym, honorowym dyrektorem.

Co zrobiła dla irackiej archeologii?

Wprowadziła przełomową na tamte czasy zasadę prawa własności. Osobiście pilnowała, aby wszystkie cenne zabytki wykopane z ziemi pozostawały na terenie Iraku, a nie wyjeżdżały do europejskich i amerykańskich muzeów.

Kiedy i w jakich okolicznościach zmarła?

Zmarła tragicznie 12 lipca 1926 roku w Bagdadzie, na dwa dni przed swoimi 58. urodzinami. Odeszła samotnie po zażyciu śmiertelnej, bardzo wysokiej dawki silnych tabletek nasennych.

Czy jej nagła śmierć była wynikiem samobójstwa?

Naukowcy i historycy do dzisiaj nie są w tej kwestii zgodni. Cierpiała na liczne choroby fizyczne oraz głęboką samotność i depresję, co bardzo mocno uprawdopodabnia celowe odebranie sobie życia.

Jaka znana aktorka wcieliła się w jej postać w hollywoodzkim filmie?

W 2015 roku do kin trafił film biograficzny opowiadający o jej losach pod tytułem „Królowa pustyni”. Główną rolę brytyjskiej podróżniczki zagrała tam słynna aktorka Nicole Kidman.

Dodaj pytanie / odpowiedź

Wylosuj kolejną paczkę wiedzy

TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: podróżnicy

📅 lipiec 2026

Kliknij dzień aby zobaczyć rocznice

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	Sb	Nd
		1 (4)	2 (2)	3 (1)	4 (6)	5 (1)
6 (5)	7 (3)	8 (4)	9 (2)	10 (2)	11 (1)	12 (5)
13 (1)	14 (3)	15 (3)	16 (4)	17 (4)	18 (1)	19
20 (3)	21 (3)	22 (2)	23 (2)	24 (3)	25 (2)	26 (1)
27 (1)	28 (5)	29 (6)	30 (3)	31 (4)