Strona główna » Ludzie » autorzy » Jan Brzechwa ciekawostki

Jan Brzechwa ciekawostki

Jan Brzechwa - polski poeta pochodzenia żydowskiego, autor wielu znanych bajek i wierszy dla dzieci oraz satyrycznych tekstów dla dorosłych

Zajmowął się tłumaczeniem literatury rosyjskiej.

Ostatnia aktualizacja: 5 marca 2026

18 ciekawostek o Janie Brzechwie

Data urodzenia i śmierci
Jan Brzechwa urodził się 127 lat temu, 15 sierpnia 1898 roku. Zmarł 60 lat temu, 2 lipca 1966 roku.
Prawdziwe imię i nazwisko
Naprawdę nazywał się Jan Wiktor Lesman i urodził się w Żmerynce na dalekim Podolu. Często współpracował z kuzynem i znanym poetą Bolesławem Leśmianem, który był z nim bardzo blisko spokrewniony.
Pomysł na lotny pseudonim
Słynny przydomek artystyczny wymyślił dla niego sam Bolesław Leśmian. Kuzyn uznał, że dwóch poetów o tym samym nazwisku wprowadzi czytelników w błąd, dlatego zaproponował mu przyjęcie słowa oznaczającego opierzoną część strzały.
Prawnik od praw autorskich
Z wykształcenia Brzechwa był wykwalifikowanym adwokatem i cenionym na rynku specjalistą z zakresu prawa autorskiego.
Założyciel ważnego stowarzyszenia
W 1918 roku należał do wąskiego grona artystów, którzy powołali do życia pierwszą w kraju organizację chroniącą prawa autorskie twórców. Po drugiej wojnie światowej przez pewien czas pełnił zaszczytną funkcję prezesa dzisiejszego stowarzyszenia ZAiKS.
Ochotnik w polskiej armii
Przyszły autor popularnych bajek w młodości ochotniczo wstąpił w wojskowe szeregi. Brał czynny udział w wojnie polsko-bolszewickiej, za co pod koniec lat dwudziestych został uhonorowany prestiżowym Medalem Niepodległości.
Gwiazda przedwojennych kabaretów
Na początku swojej kariery artystycznej dorabiał jako bardzo zdolny twórca tekstów satyrycznych, popularnych piosenek i wesołych skeczy. Regularnie pisał utwory dla tak kultowych warszawskich kabaretów jak Qui Pro Quo czy Morskie Oko.
Tłumacz literatury rosyjskiej
Doskonale władał językiem rosyjskim i oprócz pisania własnych dzieł zajmował się zawodowo tłumaczeniami zagranicznej literatury pięknej na język polski.
Praca nad Kleksem w ukryciu
Pierwsza książka z uwielbianej serii pod tytułem „Akademia pana Kleksa” powstawała w ekstremalnie trudnych warunkach w trakcie trwania nazistowskiej okupacji. Autor celowo starał się wykreować barwny i beztroski świat, aby uciec myślami od brutalnej rzeczywistości konfliktu zbrojnego.
Krzyż Oficerski za zasługi
Za wieloletnią i niezwykle owocną pracę na rzecz narodowej kultury pisarz został w 1953 roku oficjalnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Aresztowanie z paczką ciastek
Pewnego razu w okupowanej Warszawie artysta wpadł prosto w ręce gestapo podczas niesienia paczki słodyczy od Bliklego dla ukochanej kobiety. Po cudownym uwolnieniu zorientował się nagle, że zgubił swój prezent, więc bez wahania zawrócił na niebezpieczny posterunek, żeby go natychmiast odebrać.
Szokujące wyznanie miłosne
Podczas brutalnego przesłuchania niemiecki oficer zapytał literata wprost o powód tak łatwego przyznania się do ukrywanego pochodzenia. Zrezygnowany poeta odparł tylko, że nieszczęśliwie kocha pewną mężatkę i po prostu nie zależy mu już na ratowaniu własnego życia.
Błędy powstańczej żandarmerii
W sierpniu 1944 roku bojowy patrol Armii Krajowej zatrzymał pisarza na ulicy i zupełnie omyłkowo uznał za poszukiwanego hitlerowca o nazwisku Grundman.
Zmiana imienia czarnego charakteru
W początkowej wizji artystycznej bajki o słynnej szkole magii postać demonicznego golarza nosiła imię Adolf na cześć wodza III Rzeszy. Pisarz podjął jednak szybką decyzję o zmianie tego miana na Filip, aby uchronić niewinnych czytelników przed zbyt oczywistymi nawiązaniami do trudnej rzeczywistości.
Spektakularny skok liczby nakładów
Do wybuchu wojny poeta zdołał opublikować łącznie zaledwie osiem książek w bardzo skromnym sumarycznym nakładzie 15 tysięcy egzemplarzy. Prawdziwy przełom nastąpił w okresie powojennym, ponieważ zaledwie w ciągu jednej dekady liczba wydrukowanych dzieł przekroczyła astronomiczny próg dwóch i pół miliona sztuk.
Książki bite w tysiącach sztuk
Niesłabnąca od pokoleń popularność znanych wierszy i bajek pozwalała wydawnictwom na produkowanie potężnych serii książkowych. Sam tylko zbiór zatytułowany „Brzechwa dzieciom” w szesnastym z rzędu wznowieniu z 1989 roku został wypuszczony na rynek w nakładzie przewyższającym 200 tysięcy papierowych woluminów.
Magiczna Akademia na Zachodzie
Angielskojęzyczni czytelnicy znają dzisiaj kultową postać profesora Ambrożego przede wszystkim pod zabawnym mianem „Mr. Inkblot”. Takie właśnie oryginalne nazwisko widnieje na rynkach międzynarodowych, co perfekcyjnie oddaje kleksowy motyw przewodni zaczerpnięty wprost z polskiego oryginału.
Związki z agendą UNESCO
Zaraz po zakończeniu zbrojnego konfliktu w Europie polski twórca wykorzystał swoją dogłębną wiedzę prawniczą do pracy na szerokim szczeblu globalnym. Pisarz świadczył tam cenne usługi jako zawodowy ekspert w ramach oficjalnej działalności specjalistycznej przy dużej międzynarodowej organizacji UNESCO.

Dodaj ciekawostkę

Jan Brzechwa pytania

Gdzie i kiedy urodził się Jan Brzechwa?

Jan Brzechwa urodził się 15 sierpnia 1898 roku w mieście Żmerynka (Ukraina).

Ile lat żył Jan Brzechwa?

Jan Brzechwa żył lat 67.

Gdzie i kiedy zmarł Jan Brzechwa?

Jan Brzechwa zmarł 2 lipca 1966 roku w mieście Warszawa (Polska).

Spod jakiego znaku Zodiaku był Jan Brzechwa?

Lew.

Jak naprawdę nazywał się twórca legendarnej "Akademii Pana Kleksa"?

Ten wybitny polski pisarz przyszedł na świat jako Jan Wiktor Lesman i pochodził z bardzo zasymilowanej rodziny żydowskiej. Jego dziadkiem był bardzo znany i szanowany w Warszawie żydowski księgarz oraz wydawca, Bernard Lesman.

Kto był pomysłodawcą jego bardzo słynnego artystycznego pseudonimu?

Pisarz zawdzięczał swój literacki pseudonim swojemu o wiele starszemu kuzynowi, którym był wybitny poeta Bolesław Leśmian. Starszy krewny uznał, że z powodu ogromnego podobieństwa ich prawdziwych nazwisk młodszy kuzyn po prostu musi posługiwać się pseudonimem. Słowo "Brzechwa" nawiązywało do opierzonej części strzały, co miało pasować do niezwykle ciętego dowcipu artysty.

Jaki poważny zawód artysta z powodzeniem wykonywał przez całe swoje życie?

Pomimo ogromnego talentu literackiego pisarz był z wykształcenia adwokatem i wybitnym wręcz specjalistą w zakresie prawa autorskiego. W okresie międzywojennym odegrał kluczową rolę w uświadamianiu twórcom ich praw i był długoletnim radcą prawnym stowarzyszenia ZAiKS.

Jakiej słynnej sprawy sądowej artysta podjął się w obronie dziedzictwa Cypriana Kamila Norwida?

Prawnik reprezentował w sądzie Zenona Przesmyckiego, znanego jako "Miriam", który posiadał pełne prawa do spuścizny po tym wielkim poecie. Wystąpił z pozwem przeciwko osobie, która nielegalnie i bez żadnej zgody wydała własną edycję dzieł wielkiego twórcy.

Dla kogo młody Jan Brzechwa pisał niezwykle popularne piosenki kabaretowe?

W młodości artysta bardzo często tworzył teksty piosenek, skecze i zabawne monologi dla licznych warszawskich kabaretów. Jego utwory chętnie wykonywała między innymi słynna szansonistka Hanka Ordonówna, dla której napisał polską wersję wielkiego europejskiego hitu.

Dlaczego poeta zażył truciznę, próbując popełnić dramatyczne samobójstwo?

Brzechwa szaleńczo zakochał się w mężatce Janinie Serockiej i przez wiele lat namawiał ją do całkowitego porzucenia dotychczasowego męża. Kiedy w pewnym momencie kobieta stanowczo mu odmówiła, załamany pisarz celowo otruł się z rozpaczy. Ostatecznie udało mu się przeżyć, a z czasem również przekonać ukochaną do małżeństwa.

Jak wyglądało prywatne życie uczuciowe słynnego twórcy wierszy dla dzieci?

Pomimo pisania uroczych i radosnych bajek jego życie prywatne było niezwykle burzliwe i pełne skomplikowanych romansów. Pisarz stawał na ślubnym kobiercu aż trzykrotnie i miał ogromne trudności z dochowaniem wierności swoim kolejnym partnerkom.

Dodaj pytanie / odpowiedź

Wylosuj kolejną paczkę wiedzy

TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: autorzy

📅 sierpień 2026

Kliknij dzień aby zobaczyć rocznice

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	Sb	Nd
					1 (1)	2 (3)
3 (2)	4 (4)	5 (3)	6 (1)	7 (1)	8 (2)	9 (1)
10 (3)	11 (3)	12 (3)	13 (2)	14 (5)	15 (4)	16 (3)
17 (1)	18 (1)	19 (3)	20 (4)	21 (2)	22 (1)	23 (2)
24 (3)	25 (1)	26 (2)	27	28 (2)	29 (1)	30 (2)
31 (2)