Strona główna » Nauka » geografia »
Jaskinie ciekawostki
Jaskinia to naturalna, podziemna pusta przestrzeń powstała w skale. Według speleologów za jaskinię można uznać tylko taki otwór, w którym swobodnie mieści się i może przemieszczać dorosły człowiek.
Ostatnia aktualizacja: 4 maja 2026
14 ciekawostek o jaskiniach
- Własna pogoda w jaskini
Wietnamska jaskinia Hang Son Doong (uznawana za największą na Ziemi) jest tak monstrualna, że wytworzyła własny, niezależny system klimatyczny. Pod jej sklepieniem swobodnie formują się prawdziwe chmury, z których czasami pada deszcz na rosnącą wewnątrz pradawną, tropikalną dżunglę. W środku spokojnie zmieściłby się cały nowojorski blok potężnych drapaczy chmur. - Lodowy gigant
Austriacka jaskinia Eisriesenwelt to obecnie największa jaskinia lodowa na świecie, rozciągająca się na dystansie ponad 42 kilometrów. - Zabójcze kryształy z Naica
Meksykańska Jaskinia Kryształów (Naica) skrywa największe na Ziemi kryształy z gipsu, ale wizyta w niej grozi natychmiastową śmiercią z przegrzania. Temperatura w jej wnętrzu sięga 58 stopni Celsjusza przy wilgotności wynoszącej okrągłe 100%. Z powodu tych ekstremalnych warunków badacze ubrani w specjalne kostiumy chłodzące lodem mogą przebywać w jej wnętrzu maksymalnie przez kilkadziesiąt minut. - Trawienie twardej skały
Jaskinie krasowe nie powstają w wyniku trzęsień ziemi, lecz powolnego rozpuszczania, w którym lekko kwasowa woda dosłownie trawi litą skałę (najczęściej wapień). - Podziemny wszechświat
Amerykański system Jaskini Mamuciej w Kentucky to niekwestionowany rekordzista długości, którego zbadane korytarze ciągną się pod ziemią przez ponad 670 kilometrów. - Biologia siarki w Movile
Rumuńska jaskinia Movile przez ponad 5 milionów lat była całkowicie odcięta od świata zewnętrznego i życiodajnego światła słonecznego. Jej całkowicie ślepi, zmutowani mieszkańcy opierają swój jadłospis na potężnych bakteriach, które jako pożywienie wykorzystują toksyczny siarkowodór zamiast tlenu. To jedno z niewielu miejsc na Ziemi przypominających chemicznie obce planety z innych galaktyk. - Gwieździste niebo Nowej Zelandii
Słynne jaskinie Waitomo w Nowej Zelandii rozświetla błękitne światło tworzące niesamowity efekt podziemnego nieba pełnego gwiazd. Ta magiczna bioluminescencja pochodzi w rzeczywistości od drapieżnych, mięsożernych owadów (Arachnocampa luminosa). Świecą one wyłącznie po to, by zwabić inne owady prosto w zawieszone pod sufitem, zabójcze sieci z lepkiego śluzu. - Wiatry napędzające lód
W zimie różnica ciśnień zmusza potężne mroźne wiatry do wiania w głąb austriackiej jaskini Eisriesenwelt z prędkością przekraczającą 100 km/h (co błyskawicznie zamraża nagromadzoną w niej wodę). - Niszczycielski oddech turystów
Pojedynczy turysta odwiedzający jaskinię nie wydaje się stanowić wielkiego problemu dla środowiska. Jednak ludzkie grupy wydzielają masowo parę wodną oraz dwutlenek węgla. Prowadzi to do podnoszenia się temperatury w środku, a w konsekwencji, do osadzania się szkodliwych glonów i pleśni na delikatnych stalaktytach. To właśnie zjawisko "choroby jaskiniowej" doprowadziło do całkowitego zamknięcia słynnej francuskiej groty Lascaux przed turystami. - Prehistoryczna galeria sztuki
Francuska jaskinia Chauveta kryje na swoich wapiennych ścianach fascynujące malowidła wykonane przez naszych przodków około 36 tysięcy lat temu. - Ewolucja nietoperzy wampirów
Środowisko jaskiń zmusiło nietoperze-wampiry do perfekcyjnego opanowania umiejętności bardzo rzadkiej wśród małych ssaków latających. Mrok i skrajnie ciasne przejścia sprawiły, że stworzenia te jako jedyne nietoperze potrafią nie tylko latać, ale również sprawnie biegać po ziemi. Dodatkowo nauczyły się dzielić upolowaną w nocy krwią z głodnymi członkami kolonii, którzy nie znaleźli ofiary. - Wiek podwodnej szczeliny
Niektóre podwodne systemy zalanych jaskiń u wybrzeży Meksyku uformowały się jeszcze w epoce lodowcowej, co potwierdzają znalezione w nich szkielety dawno wymarłych mastodontów. - Zaginione rzeki
Eksploracja jaskiń ujawniła, że tysiące rzek na świecie nagle "znika" z powierzchni ziemi, wpływając bezpośrednio w podziemne szczeliny zwane ponorami. Nierzadko płyną one całymi kilometrami pod górami, ulegając wielokrotnym naturalnym filtracjom wapiennym. Wychodzą na powierzchnię jako zupełnie nowe i krystalicznie czyste strumienie zwane potocznie wywierzyskami. - Zwierzęta bez oczu
Głęboko pod ziemią żyją organizmy jaskiniowe, tzw. troglobionty – m.in. niektóre skorupiaki i ryby. Przez miliony lat ewolucji stopniowo utraciły one funkcjonalne oczy w procesie redukcji narządów. Nie dlatego, że „organizm świadomie oszczędzał energię”, lecz dlatego, że w całkowitej ciemności wzrok przestał dawać jakąkolwiek przewagę, a mutacje prowadzące do zaniku oczu nie były eliminowane przez dobór naturalny. W zamian często wykształciły silniej rozwinięte inne zmysły, np. dotyk czy chemorecepcję, które pomagają im poruszać się i zdobywać pokarm w środowisku bez światła.
Dodaj ciekawostkę
Jaskinie pytania
W jaki sposób powstają jaskinie?
Ich tworzenie dzieli się na dwa podstawowe procesy. Mogą one formować się od razu razem z otaczającą je skałą (jaskinie pierwotne) lub powstawać znacznie później w wyniku erozji, lub wietrzenia (jaskinie wtórne).
Czym są zjawiska krasowe?
To skomplikowany, długotrwały proces chemicznego rozpuszczania skał (np. wapienia lub gipsu) przez napływającą wodę. Woda wnika w małe szczeliny, latami je poszerza i to właśnie z tego zjawiska powstaje najwięcej światowych jaskiń.
Co to są jaskinie pierwotne i jak się tworzą?
Najlepszym przykładem jaskiń pierwotnych są popularne jaskinie lawowe. Powstają one w wyniku stygnięcia i zastygania gorących, spływających języków lawy wulkanicznej.
Czym zajmuje się nauka o nazwie speleologia?
Speleologia to dziedzina poświęcona w całości odkrywaniu, dokumentowaniu i badaniu jaskiń. Jej specjaliści zjeżdżają w głąb Ziemi, by badać ukształtowanie podziemnych kanałów.
Dlaczego archeolodzy badają tereny jaskiniowe?
Dla badaczy stanowią one swoiste, nienaruszone kapsuły czasu. Stanowiły w przeszłości schronienie dla wczesnych ludzi, przez co można w nich wciąż odkrywać ślady pradawnych narzędzi czy kości zwierząt.
Co oznacza termin deniwelacja w opisie jaskini?
Jest to parametr podający różnicę wysokości pomiędzy jej najwyższym a najniższym punktem. Co ciekawe, jeśli otwór wejściowy położony jest najwyżej, wtedy deniwelacja staje się jednoznaczna z całkowitą głębokością jaskini.
W jakim regionie Polski znajduje się najwięcej jaskiń?
Zdecydowanym polskim liderem w tej kwestii jest Jura Krakowsko-Częstochowska. To w tym pasmie udokumentowano aż 1580 różnego rodzaju jaskiń, w tym słynną Jaskinię Wierną.
Która polska jaskinia jest uznawana za najdłuższą?
Tytuł ten bezapelacyjnie należy do podtatrzańskiej Jaskini Wielkiej Śnieżnej. Jest ona nie tylko najdłuższą, ale równocześnie absolutnie najgłębszą udostępnioną jaskinią w naszym kraju.
Skąd w jaskiniach biorą się tzw. nacieki?
Kiedy woda pełna rozpuszczonego węglanu wapnia przecieka przez sufity jaskiń, jej nadmiar zaczyna powoli krystalizować się na skałach. Proces ten tworzy przepiękne stalaktyty czy kaskady.
Dodaj pytanie / odpowiedź
TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: geografia
📅 lipiec 2026
Kliknij dzień aby zobaczyć rocznice
| Pn | Wt | Śr | Cz | Pt | Sb | Nd |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
1
(4)
|
2
(2)
|
3
(1)
|
4
(6)
|
5
(1)
| ||
|
6
(5)
|
7
(3)
|
8
(4)
|
9
(2)
|
10
(2)
|
11
(1)
|
12
(5)
|
|
13
(1)
|
14
(3)
|
15
(3)
|
16
(4)
|
17
(4)
|
18
(1)
|
19
|
|
20
(3)
|
21
(3)
|
22
(2)
|
23
(2)
|
24
(3)
|
25
(2)
|
26
(1)
|
|
27
(1)
|
28
(5)
|
29
(6)
|
30
(3)
|
31
(4)
| ||
0 Komentarzy