Plastik ciekawostki

Historia wynalezienia plastiku

1. Pierwszy w pełni syntetyczny plastik, bakelit, został wynaleziony w 1907 roku przez Leo Baekelanda. Był to materiał termoutwardzalny, który po uformowaniu i schłodzeniu nie mięknął pod wpływem ciepła, co zrewolucjonizowało produkcję obudów radiowych, biżuterii i izolatorów.
2. Rozwój nowoczesnych tworzyw sztucznych na masową skalę nastąpił podczas II wojny światowej, kiedy naturalne materiały, takie jak jedwab, kauczuk czy metal, stały się trudno dostępne. Nylon zastąpił jedwab w pończochach, a pleksiglas został użyty do produkcji szyb samolotów.
3. W 1953 roku niemieccy naukowcy Karl Ziegler i Giulio Natta opracowali katalizatory, które umożliwiły produkcję polietylenu o wysokiej gęstości (HDPE) i polipropylenu (PP) w niskich temperaturach i ciśnieniach, za co otrzymali Nagrodę Nobla w 1963 roku.

Produkcja i rodzaje plastiku

1. Większość plastiku jest produkowana z ropy naftowej i gazu ziemnego, które są poddawane procesowi krakingowania, gdzie duże cząsteczki węglowodorów są rozbijane na mniejsze, a następnie polimeryzowane w długie łańcuchy polimerów.

   zobacz: 16 ciekawostek o ropie naftowej

2. Kod identyfikacyjny rodzaju plastiku (Symbol recyklingu) to trójkąt z cyfrą w środku, umieszczany na opakowaniach. Na przykład PET (1) to politereftalan etylenu używany w butelkach, HDPE (2) to polietylen o wysokiej gęstoсти używany w opakowaniach na mleko, a PVC (3) to polichlorek winylu używany w rurach.
3. Pierwsze jednorazowe torby plastikowe wprowadził na rynek szwedzki inżynier Sten Gustaf Thulin w latach 60. XX wieku. W przeciwieństwie do dzisiejszych standardów, Thulin projektował je jako trwalszą alternatywę dla papieru, zakładając, że będą używane wielokrotnie.

Wpływ plastiku na środowisko

1. Plastik nie ulega biodegradacji, lecz fotodegradacji, co oznacza, że pod wpływem promieniowania UV rozpada się na coraz mniejsze cząsteczki, zwane mikroplastikiem, które mogą krążyć w środowisku setki, a nawet tysiące lat.
2. Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, dryfujące skupisko odpadów plastikowych w północnej części Oceanu Spokojnego, została odkryta w 1997 roku przez oceanografa Charlesa Moore'a. Szacuje się, że jej powierzchnia jest trzykrotnie większa od powierzchni Francji.
3. Plastikowe zanieczyszczenie dotarło do najdalszych zakątków Ziemi, w tym do Rowu Mariańskiego, najgłębszego miejsca na planecie, gdzie na głębokości 11 000 metrów znaleziono fragmenty opakowań jednorazowych.

   zobacz: 16 ciekawostek o ropie naftowej

Recykling i statystyki plastiku

1. Recykling plastiku nie jest prostym procesem zamkniętym. Większość plastiku poddawanego recyklingowi to downcycling, gdzie materiał jest przetwarzany na produkty o niższej jakości, które nie nadają się do dalszego przetworzenia.
2. Globalna produkcja plastiku w 2022 roku osiągnęła historyczny poziom 400 milionów ton. Gdyby cały ten plastik został przekształcony w folię spożywczą, wystarczyłoby jej do owinięcia kuli ziemskiej ponad 1000 razy.
3. Statystyczny mieszkaniec Europy generuje rocznie około 35 kilogramów odpadów plastikowych, podczas gdy mieszkaniec Stanów Zjednoczonych aż 105 kilogramów. Tylko niecałe 30% tych odpadów jest poddawanych recyklingowi w Europie, a w USA wskaźnik ten spada poniżej 10%.

Zastosowania plastiku w codziennym życiu

1. ABS (Akrylonitryl-butadien-styren) to niezwykle wytrzymały termoplast używany do produkcji klocków LEGO. Dokładność produkcji jest tak wysoka, że z tolerancją wynoszącą 0,002 mm, tylko 18 na milion klocków nie spełnia norm jakościowych.
2. Polietylen o ultra wysokiej masie cząsteczkowej (UHMWPE) jest używany do produkcji endoprotez stawów ze względu na swoją doskonałą odporność na ścieranie i biokompatybilność.
3. PET, z którego produkowane są butelki na napoje, jest w rzeczywistości termoplastycznym polimerem z grupy poliestrów. Jego cząsteczki można przetwarzać na włókna.

Nieznane fakty o plastiku

1. Największym na świecie producentem plastiku jest firma Dow Chemical, której roczna produkcja przekracza 5 milionów ton różnych tworzyw sztucznych.
2. Szacuje się, że człowiek średnio spożywa i wdycha od 74 000 do 121 000 cząstek mikroplastiku rocznie.