Ebola ciekawostki
Ebola (gorączka krwotoczna) to jedna z najbardziej śmiertelnych chorób wirusowych, wywoływana przez filowirusy, które powodują gwałtowne uszkodzenia naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych.
Ostatnia aktualizacja: 2026-02-20 08:41:38
16 ciekawostek o Eboli
- Odkrycie w Yambuku
Wirus został po raz pierwszy zidentyfikowany w 1976 roku w wiosce Yambuku w Zairze (obecnie Demokratyczna Republika Konga). Próbki krwi pobrano od flamandzkiej zakonnicy, która zmarła na nieznaną wówczas gorączkę krwotoczną. - Nazwa od rzeki
Początkowo chciano nazwać wirusa "Yambuku", ale naukowcy Karl Johnson i Joel Breman sprzeciwili się temu pomysłowi, by nie stygmatyzować mieszkańców wioski. Ostatecznie wybrano nazwę rzeki Ebola, przepływającej około 60 km od miejsca wybuchu epidemii. - Pięć gatunków wirusa
Istnieje pięć głównych gatunków wirusa: Zaire, Sudan, Bundibugyo, Tai Forest oraz Reston. Najbardziej zabójczy jest Zaire ebolavirus, odpowiedzialny za największe epidemie i śmiertelność sięgającą nawet 90%. - Kształt pastorału
Pod mikroskopem elektronowym wirus Ebola wygląda jak długa, poskręcana nitka, często przypominająca pasterski kij lub "pastorał". Należy on do rodziny Filoviridae, co dosłownie oznacza "wirusy nitkowate". - Zmiana koloru oczu
Dr Ian Crozier, amerykański lekarz wyleczony z Eboli, zauważył po kilku tygodniach od wyzdrowienia, że jego lewe oko zmieniło kolor z niebieskiego na zielony. Okazało się, że wirus wciąż żył w płynie wewnątrzgałkowym, mimo że zniknął z krwi.zobacz: 26 ciekawostek o oczach
- Transmisja przez dotyk
Wirus nie przenosi się drogą powietrzną jak grypa, lecz wyłącznie przez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi (krew, pot, wymiociny) osoby chorej lub zmarłej. Nawet pościel czy ubrania pacjenta mogą stanowić śmiertelne zagrożenie. - Pogrzeby jako ogniska
Tradycyjne zachodnioafrykańskie rytuały pogrzebowe, polegające na myciu i dotykaniu zwłok przez bliskich, były jednym z głównych czynników napędzających epidemię w 2014 roku. Ciało zmarłego na Ebolę jest najbardziej zakaźne tuż po śmierci, gdy poziom wirusa we krwi jest najwyższy. - Rezerwuar w nietoperzach
Naturalnym "magazynem" wirusa w przyrodzie są najprawdopodobniej owocożerne nietoperze z rodziny rudawkowatych (Pteropodidae). Zwierzęta te mogą nosić wirusa bezobjawowo i zarażać inne gatunki, np. małpy czy antylopy leśne, poprzez nadgryzione owoce. - Inkubacja do trzech tygodni
Czas od zarażenia do wystąpienia pierwszych objawów wynosi zazwyczaj od 2 do 21 dni. W tym okresie osoba zakażona nie zaraża innych – wirus staje się groźny dla otoczenia dopiero w momencie pojawienia się gorączki i innych symptomów. - Pacjent Zero (2014)
Za "Pacjenta Zero" epidemii w Afryce Zachodniej uznano dwuletniego chłopca o imieniu Emile Ouamouno z wioski Meliandou w Gwinei. Chłopiec, który lubił bawić się w pobliżu drzew zamieszkanych przez nietoperze, zmarł w grudniu 2013 roku, zarażając wcześniej siostrę i matkę. - Zespół po Eboli
Wielu ocalałych cierpi na tzw. "Post-Ebola Syndrome", zmagając się z przewlekłymi bólami stawów, problemami ze wzrokiem (zapalenie błony naczyniowej oka) i skrajnym zmęczeniem. Problemy te mogą utrzymywać się przez wiele lat po wyeliminowaniu wirusa z organizmu. - Odrzucenie społeczne
Wyleczeni pacjenci często spotykają się z ostracyzmem we własnych społecznościach, traktowani jak "trędowaci" mimo braku zagrożenia dla innych. Wiele sierot po ofiarach Eboli zostało porzuconych przez dalszą rodzinę ze strachu przed chorobą. - Śmiertelne żniwo 2014
Epidemia w latach 2014–2016 była najtragiczniejszą w historii, zabijając ponad 11 300 osób w Gwinei, Liberii i Sierra Leone. Liczba ofiar tej jednej epidemii przewyższyła łączną liczbę zgonów we wszystkich poprzednich wybuchach Eboli od 1976 roku. - Zmienna śmiertelność
Wskaźnik śmiertelności waha się drastycznie w zależności od szczepu i opieki medycznej – od 25% w przypadku wirusa Bundibugyo do 90% przy szczepie Zaire. Wczesne nawadnianie pacjenta może znacząco zwiększyć jego szanse na przeżycie. - Przełomowa szczepionka
Szczepionka Ervebo (rVSV-ZEBOV) firmy Merck została zatwierdzona przez agencje w USA i UE, wykazując niemal 100% skuteczność w zapobieganiu zakażeniom szczepem Zaire. Jest ona podawana w tzw. strategii pierścieniowej – szczepi się osoby z otoczenia chorego, by odciąć drogę wirusowi. - Ukrywanie w organizmie
Wirus potrafi przetrwać w tzw. miejscach immunologicznie uprzywilejowanych, takich jak jądra czy wnętrze oka, gdzie układ odpornościowy działa słabiej. Udokumentowano przypadki transmisji wirusa drogą płciową przez ozdrowieńców nawet wiele miesięcy po wyzdrowieniu.
Dodaj ciekawostkę
Ebola pytania
Kiedy odkryto wirusa Ebola?
Wirus został zidentyfikowany po raz pierwszy w 1976 roku. Miało to miejsce podczas dwóch jednoczesnych epidemii w Nzara (Sudan Południowy) oraz w Yambuku (Demokratyczna Republika Konga), w pobliżu rzeki Ebola, od której pochodzi nazwa.
Jakie zwierzęta są naturalnym rezerwuarem wirusa?
Uważa się, że naturalnymi gospodarzami wirusa są owocożerne nietoperze z rodziny Pteropodidae. Ludzie zarażają się poprzez kontakt z krwią, wydzielinami lub narządami zakażonych zwierząt (np. nietoperzy, szympansów, goryli).
Czy istnieje szczepionka na Ebolę?
Tak, istnieją zatwierdzone szczepionki, w tym rVSV-ZEBOV, która wykazała wysoką skuteczność przeciwko szczepowi Zaire. Jest ona stosowana w ramach strategii szczepień pierścieniowych (szczepienie osób z kontaktu) podczas wybuchów epidemii.
Jakie są pierwsze objawy zakażenia?
Początkowe symptomy są niespecyficzne i grypopodobne: nagła wysoka gorączka, silne osłabienie, bóle mięśni i głowy oraz ból gardła. Często utrudnia to szybką diagnozę, gdyż mylone są z malarią lub tyfusem.
Dlaczego wirus jest nazywany "gorączką krwotoczną"?
Nazwa pochodzi od jednego z najgroźniejszych objawów, który występuje jednak tylko u około połowy pacjentów. W zaawansowanym stadium dochodzi do krwawień wewnętrznych i zewnętrznych (np. z dziąseł, nosa, w miejscach wkłuć), co prowadzi do wstrząsu.
Jak dochodzi do transmisji między ludźmi?
Wirus rozprzestrzenia się poprzez bezpośredni kontakt z uszkodzoną skórą lub błonami śluzowymi z krwią, wydzielinami (mocz, ślina, pot, kał, wymiociny, nasienie) osoby zakażonej. Duże ryzyko stanowi też kontakt z przedmiotami skażonymi tymi płynami (np. pościel, ubrania).
Która epidemia była największa w historii?
Największa epidemia Eboli miała miejsce w Afryce Zachodniej w latach 2014–2016, obejmując głównie Gwineę, Liberię i Sierra Leone. Zakażeniu uległo ponad 28 tysięcy osób, a śmierć poniosło ponad 11 tysięcy, co zmusiło WHO do ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego.
Jak długo wirus utrzymuje się w organizmie ozdrowieńców?
Wirus może przetrwać w niektórych płynach ustrojowych (np. w nasieniu czy płynie wewnątrzgałkowym) przez wiele miesięcy po wyzdrowieniu. Dlatego ozdrowieńcy muszą zachować ostrożność, np. stosując zabezpieczenia podczas kontaktów seksualnych przez określony czas.
Czym jest lek Inmazeb?
To koktajl trzech przeciwciał monoklonalnych (atoltivimab, maftivimab, odesivimab), zatwierdzony przez FDA w 2020 roku jako pierwsza skuteczna terapia farmakologiczna dla dorosłych i dzieci zakażonych wirusem Ebola szczepu Zaire.
Jaka jest śmiertelność wirusa Ebola?
Śmiertelność zależy od szczepu wirusa i jakości opieki medycznej, wahając się średnio od 25% do 90%. Szczep Zaire jest najbardziej śmiercionośny, podczas gdy inne odmiany mogą dawać łagodniejszy przebieg.
Dlaczego tradycyjne pogrzeby sprzyjają epidemii?
W wielu kulturach afrykańskich tradycja nakazuje mycie i dotykanie ciała zmarłego przez bliskich. Ponieważ ciało osoby zmarłej na Ebolę jest wysoce zakaźne (wirus nadal się namnaża), ceremonie te stają się potężnymi ogniskami nowych zakażeń.
Dodaj pytanie / odpowiedź
0 komentarzy