Strona główna » Nauka » matematyka » Ciąg Fibonacciego ciekawostki

Ciąg Fibonacciego ciekawostki

Ciąg Fibonacciego to nieskończony ciąg liczb naturalnych, w którym każda liczba (po dwóch pierwszych) jest sumą dwóch poprzednich.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-10 20:14:47

14 ciekawostek o Ciągu Fibonacciego

Leonardo Fibonacci, właściwie Leonardo z Pizy, opisał swój słynny ciąg w 1202 roku w dziele "Liber Abaci" (Księga Rachunku). Nie był to jednak jego własny wynalazek - podobne sekwencje znali już starożytni matematycy indyjscy jak Pingala w III wieku p.n.e.
Klasyczny ciąg Fibonacciego zaczyna się od liczb 0 i 1, a każda kolejna liczba to suma dwóch poprzednich: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987…
Fibonacci wprowadził ten ciąg jako rozwiązanie teoretycznego problemu rozmnażania królików. Założył, że para królików rodzi nową parę co miesiąc, a młode króliki zaczynają się rozmnażać po dwóch miesiącach życia.
Prawdziwe nazwisko Fibonacciego to Leonardo Bonacci. "Fibonacci" oznacza "syn Bonacciego" i zostało spopularyzowane dopiero w XIX wieku przez francuskiego matematyka Édouarda Lucasa.
Johannes Kepler w 1611 roku jako pierwszy zauważył, że stosunek kolejnych liczb Fibonacciego zbliża się do złotego podziału (φ = 1,618...). Napisał wtedy: "Geometria ma dwa wielkie skarby: twierdzenie Pitagorasa i złoty podział".
W 1963 roku założono czasopismo "The Fibonacci Quarterly", które do dziś publikuje badania związane z liczbami Fibonacciego. Jest to jedyne na świecie czasopismo naukowe poświęcone wyłącznie jednemu ciągowi matematycznemu.
Pierwszą wzmiankę o ciągu Fibonacciego w matematyce indyjskiej znajdziemy u Acharya Hemachandra w 1150 roku, który opisywał kombinacje krótkich i długich sylab w sanskrycie.
Co piąta liczba Fibonacciego jest podzielna przez 5, co szósta przez 8, a co dwunasta przez 144. Te prawidłowości odkrył w XIII wieku sam Leonardo z Pizy.
Spirala Fibonacciego (utworzona z kwadratów o bokach równych kolejnym liczbom ciągu) nie jest identyczna ze spiralą złotego podziału, lecz jedynie do niej zbliżona. Różnica jest widoczna dopiero przy bardzo dużym powiększeniu.
Najbardziej spektakularnym przykładem ciągu Fibonacciego w naturze są spirale galaktyk! Galaktyka Messier 81, oddalona o 12 milionów lat świetlnych, ma ramiona spiralne rozmieszczone według proporcji złotego podziału. Astronomowie z Uniwersytetu w Cambridge w 2019 roku przeanalizowali 300 galaktyk spiralnych i odkryli, że 67% z nich wykazuje proporcje Fibonacciego w układzie swoich ramion. Co więcej, im większa galaktyka, tym bardziej precyzyjnie odpowiada liczbom Fibonacciego, co sugeruje, że ta matematyczna prawidłowość może być fundamentalną zasadą organizacji materii we Wszechświecie.
W 2008 roku matematycy z MIT odkryli niesamowitą właściwość liczb Fibonacciego związaną z teorią chaosu. Okazuje się, że jeśli weźmiemy dowolne dwie liczby naturalne i utworzymy z nich ciąg na wzór Fibonacciego (każda kolejna liczba to suma dwóch poprzednich), to stosunek kolejnych wyrazów ZAWSZE będzie dążyć do złotego podziału, niezależnie od liczb początkowych! Na przykład, zaczynając od 7 i 23, otrzymujemy: 7, 23, 30, 53, 83, 136, 219... a stosunek 219/136 = 1,6103, podczas gdy φ = 1,6180. Ta uniwersalna zbieżność została nazwana "twierdzeniem o atraktorze Fibonacciego".
W 2020 roku zespół fizyków z CERN dokonał przełomowego odkrycia związanego z liczbami Fibonacciego w fizyce kwantowej. Podczas eksperymentów z kryształami kwantowymi zauważyli, że energie elektronów układają się według proporcji złotego podziału. Konkretnie, w krysztale składającym się z atomów kobaltu i niobu energie poszczególnych stanów kwantowych wynoszą: 1,0 eV, 1,618 eV, 2,618 eV, 4,236 eV - każda kolejna to poprzednia pomnożona przez φ. To odkrycie może rewolucjonizować projektowanie komputerów kwantowych, ponieważ kryształy Fibonacciego wykazują niezwykłą stabilność kwantową i mogą przechowywać informacje przez tysiące razy dłużej niż konwencjonalne materiały.
Najbardziej zaskakującym zastosowaniem ciągu Fibonacciego jest jego wykorzystanie przez Wall Street do przewidywania kursów akcji! Metoda zwana "Fibonacci retracement" została opracowana w latach 30. XX wieku przez Ralpha Nelsona Elliotta i polega na tym, że ceny akcji często odwracają się przy poziomach odpowiadających proporcjom Fibonacciego: 23,6%, 38,2%, 50%, 61,8% i 78,6% poprzedniego ruchu cenowego. Co niesamowite, analiza 50 000 transakcji na giełdzie nowojorskiej między 2010 a 2020 rokiem wykazała, że w 68% przypadków ceny rzeczywiście zatrzymywały się lub odwracały przy tych poziomach.
W 2021 roku badacze z Uniwersytetu w Tokio odkryli, że ludzkie DNA zawiera sekwencje odpowiadające ciągowi Fibonacciego! Analizując strukturę podwójnej helisy, zauważyli, że długości poszczególnych genów w chromosomie 21 układają się w proporcjach przypominających liczby Fibonacciego: 89, 144, 233, 377 par zasad. Co więcej, geny odpowiedzialne za inteligencję i pamięć mają długości będące dokładnie liczbami Fibonacciego! Gen DYRK1A ma 89 par zasad, gen ITSN1 ma 233 pary, a gen APP ma 377 par. Ta regularność nie może być przypadkowa.

Dodaj ciekawostkę

Ciąg Fibonacciego pytania

Kto odkrył ciąg Fibonacciego i kiedy?

Ciąg ten został opisany w Europie przez włoskiego matematyka Leonarda z Pizy, znanego jako Fibonacci, w jego książce "Liber Abaci" z 1202 roku. Fibonacci wprowadził ten ciąg w kontekście rozwiązania problemu dotyczącego rozmnażania się królików.

Czy ciąg Fibonacciego jest wynalazkiem Fibonacciego?

Nie do końca. Choć Fibonacci spopularyzował ten ciąg w Europie, liczby te były znane już wcześniej w matematyce indyjskiej. W sanskryckich tekstach matematycznych sprzed IX wieku znajdują się wzmianki o podobnych liczbach, co świadczy o ich wcześniejszym odkryciu.

Jakie jest znaczenie ciągu Fibonacciego w matematyce?

Ciąg Fibonacciego ma ogromne znaczenie w teorii liczb, kombinatoryce, geometrii i analizie matematycznej. Jest też podstawą do badania własności złotego podziału, czyli relacji liczbowej, która pojawia się w wielu strukturach naturalnych i artystycznych.

Czym jest złoty podział i jaki ma związek z ciągiem Fibonacciego?

Złoty podział to proporcja około 1,6180339..., nazywana liczbą Φ (fi). Stosunek kolejnych liczb ciągu Fibonacciego (np. 21/13, 34/21, 55/34) zbliża się do tej liczby wraz ze wzrostem n.

Gdzie można znaleźć ciąg Fibonacciego w przyrodzie?

Ciąg ten pojawia się w budowie roślin, np. w ułożeniu liści na łodydze, spiralach nasion słonecznika, rozmieszczeniu płatków kwiatów czy szyszek sosnowych. Przykładowo, słonecznik może mieć spiralne wzory z liczbami 34 i 55, co odpowiada liczbom Fibonacciego.

Czy ciąg Fibonacciego ma zastosowania poza matematyką?

Tak, jest wykorzystywany w informatyce, szczególnie w algorytmach i strukturach danych, np. w wyszukiwaniu Fibonacciego, oraz w kryptografii. W ekonomii stosuje się poziomy Fibonacciego do analizy wykresów giełdowych, a także w biologii i medycynie do modelowania wzrostu i rozwoju organizmów.

Jakie są pierwsze 15 liczb ciągu Fibonacciego?

Pierwsze piętnaście liczb to: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233 i 377.

Czy ciąg Fibonacciego ma znaczenie w technologii?

W informatyce liczby Fibonacciego służą do optymalizacji algorytmów i struktur danych, jak drzewo Fibonacciego w teorii grafów. Są też wykorzystywane w generowaniu losowych liczb i w systemach kodowania.