Dowiedz się, dlaczego soczewica nazywana jest „mięsem ubogich” i jak wiąże się z optyką. Poznaj właściwości zdrowotne, historię i kulinarne zastosowania tej niezwykłej rośliny.
Edmond Halley ciekawostki
Edmond Halley - angielski astronom i matematyk. Odkrywca ruchu własnego gwiazd i istnienia eliptycznych orbit kometarnych.
Przepowiedział powrót komety nazywanej dzisiaj kometą Halleya.
Ostatnia aktualizacja: 2026-01-04 13:46:04
19 ciekawostek o Edmondzie Halleyu
Edukacja, kariera i początki naukowe Edmonda Halleya
- Edmond Halley urodził się 369 lat temu. Zmarł 283 lat temu (dane: maj 2025).
- Urodził się w Haggerston, Shoreditch (okolice Londynu) jako syn Edmond’a Halley’a seniora, zamożnego producenta mydła z Derbyshire.
- Uczył się w St Paul’s School w Londynie, gdzie już jako piętnastolatek konstruował instrumenty astronomiczne.
- W 1673 roku rozpoczął studia wThe Queen’s College, Oxfordz własnym teleskopem długości 7,3 m kupionym przez ojca
- Podczas studiów publikował prace o plamach słonecznych i pozycjach planet. W 1675 zwrócił uwagę Flamsteeda na błędy w tabelach Jowisza i Saturna.
- W 1678 roku, mając zaledwie 22 lata, opublikował katalog południowych gwiazd, uzyskał tytuł Fellow of the Royal Society i został przyjęty na M.A. przez rozkaz króla Karola II.
- W 1679 roku jako przedstawiciel Royal Society udał się do Gdańska, by rozstrzygnąć spór między Hooke’em i Heveliusem dotyczącym dokładności pomiarów
- Od 1685 do 1693 roku był redaktorem Philosophical Transactions - oficjalnego czasopisma Royal Society.
- W 1704 roku objął prestiżowy fotel Savilian Professor of Geometry w Oksfordzie, co było znaczącym wyróżnieniem w świecie nauk.
- Został drugim w historii Astronomem Królewskim pełniącym to stanowisko od 1720 do 1742 roku.
Astronomia, kometologia i odkrycia Edmonda Halleya
- W listopadzie 1676 roku opuścił Oxford i wziął udział w wyprawie na wyspę Świętej Heleny, gdzie przez ok. dwa miesiące obserwował 341 gwiazd południowego nieba i tranzyt Merkurego.
- 1705 r. opublikował „A Synopsis of the Astronomy of Comets”, w którym przewidział, że kometa z 1682 r. pojawi się ponownie w 1758-1759 roku. Kometa ta została nazwana jego nazwiskiem. Ponownie będzie widoczna z Ziemi w lipcu 2061 roku.
- W 1715 przewidział całkowite zaćmienie Słońca w Anglii z dokładnością do czterech minut i opublikował własną mapę pasma całkowitości, później skorygowaną po obserwacjach.
- W 1718 zidentyfikował tzw. ruch własny gwiazd — zauważył, że gwiazdy „sic fixe” nie są nieruchome, porównując dane z Ptolemeuszem i nowoczesnymi obserwacjami, co zapoczątkowało rozwój astrometryki.
Inne osiągnięcia, wynalazki i współpraca Edmonda Halleya
- W 1686 opracował pierwszą na świecie meteorologiczną mapę wiatrów.
- W 1693 opublikował tabele umieralności dla miasta Wrocław. Wykorzystał rejestry zgonów 1687-91.
- W latach 1698-1700 dowodził okrętem „Paramour”, badając zmienność magnetyczną kompasu na Atlantyku i Pacyfiku.
- Zaprojektował i ulepszył dzwon do nurkowania, którym wraz z pięcioma towarzyszami utrzymał się pod wodą do 4 godzin.
- Halley zachęcił Newtona do opublikowania „Principiów” („Philosophiae Naturalis Principia Mathematica”), sfinansował druk dzieła i nadzorował jego edycję. Bez jego wsparcia praca ta mogła nie ujrzeć światła dziennego.
zobacz: Isaac Newton - 10 ciekawostek
Dodaj ciekawostkę
Edmond Halley pytania
Gdzie i kiedy urodził się Edmond Halley?
Edmond Halley urodził się 8 listopada 1656 roku w mieście Haggerston, Londyn (Wielka Brytania).
Ile lat żył Edmond Halley?
Edmond Halley żył lat 85.
Gdzie i kiedy zmarł Edmond Halley?
Edmond Halley zmarł 14 stycznia 1742 roku w mieście Greenwich ( Wielka Brytania).
Spod jakiego znaku Zodiaku był Edmond Halley?
Skorpion.
Gdzie został pochowany?
Został pochowany w kościele St Margaret’s w Lee, niedaleko Obserwatorium Królewskiego.
Dlaczego kometa Halleya nosi jego imię?
Halley jako pierwszy przewidział, że komety obserwowane w latach 1531, 1607 i 1682 to ten sam obiekt, który powraca co około 76 lat. Jego przewidywania potwierdzono po jego śmierci, gdy kometa pojawiła się w 1758 roku.
Jakie były najważniejsze osiągnięcia Halleya?
Oprócz badań nad kometami, Halley opracował mapy gwiazd południowej półkuli, odkrył ruch własny gwiazd, stworzył pierwsze mapy magnetyczne oceanów i przyczynił się do rozwoju matematyki aktuarialnej.
Jakie były związki Halleya z Wrocławiem?
Halley wykorzystał dane demograficzne z Wrocławia, zebrane przez pastora Caspara Neumanna, do opracowania tabel śmiertelności, które stały się podstawą współczesnych ubezpieczeń emerytalnych.
Czym zajmował się Halley podczas wizyty w Gdańsku?
W 1679 roku Halley odwiedził Jana Heweliusza, by rozstrzygnąć spór o dokładność pomiarów astronomicznych. Potwierdził, że Heweliusz, mimo używania tradycyjnych instrumentów, osiągał wysoką precyzję.
Czym była „tabela śmiertelności” Halleya?
Była to pionierska praca z 1693 roku, w której Halley analizował dane o urodzeniach i zgonach we Wrocławiu, tworząc podstawy matematyki aktuarialnej i ubezpieczeń na życie.
Jakie wynalazki przypisuje się Halleyowi?
Halley skonstruował m.in. dzwon nurkowy, ulepszył sekstant i stworzył pierwsze mapy meteorologiczne, pokazujące rozkład wiatrów nad oceanami.
Jak Halley odkrył ruch gwiazd?
W 1718 roku porównał współczesne mu pozycje gwiazd z danymi starożytnych astronomów i stwierdził, że niektóre gwiazdy zmieniły swoje położenie, co dowodziło ich ruchu własnego.
Jaką rolę pełnił Halley jako Astronom Królewski?
Od 1720 roku kierował Obserwatorium w Greenwich, prowadząc obserwacje Księżyca i udoskonalając metody nawigacji morskiej.
Jakie kontrowersje wiązały się z Halleyem?
Halley był krytykowany za popieranie teorii o „pustej Ziemi” oraz za konflikty z innymi naukowcami, np. Johnem Flamsteedem.
Jak Halley wpłynął na rozwój nauki?
Jego prace w astronomii, geofizyce i statystyce uczyniły go jednym z najwszechstronniejszych naukowców epoki, a jego metody badawcze są stosowane do dziś.
Dodaj pytanie / odpowiedź
Zobacz również:
18 ciekawostek o Pasie Kuipera
Poznaj mroźne krańce Układu Słonecznego i dowiedz się, co kryje się za orbitą Neptuna. Przeczytaj o lodowych planetach karłowatych, misji New Horizons i zagadce Urwiska Kuipera.
21 ciekawostek o orzechach włoskich
Orzech włoski (Juglans regia) to gatunek długowiecznego drzewa liściastego z rodziny orzechowatych, ceniony przede wszystkim za jadalne, bogate w zdrowe tłuszcze nasiona (jądra) ukryte w twardej, zdrewniałej skorupie.
23 ciekawostki o krztuścu
Krztusiec to ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywoływana przez bakterie (pałeczki krztuśca). Często nazywana jest również kokluszem. Atakuje głównie tchawicę i oskrzela, powodując bardzo charakterystyczne, gwałtowne napady kaszlu.
