Guzik ciekawostki
Guzik to niewielki element krawiecki służący do łączenia części garderoby poprzez przełożenie przez pętelkę lub dziurkę w tkaninie, a także pełniący funkcję ozdobną. Od antycznych muszli i klejnotów arystokracji po współczesną produkcję masową, ten niepozorny przedmiot zrewolucjonizował krój oraz historię mody.
Ostatnia aktualizacja: 2 września 2026
13 ciekawostek o guzikach
- Pierwsze ozdoby sprzed 5000 lat
Najstarsze znane guziki odkryto w ruinach Mohendżo-Daro w dolinie Indusu, a ich wiek szacuje się na 5000 lat. Wykonano je z muszli morskich i noszono wyłącznie jako ozdoby lub pieczęcie, a nie zapięcia. - Rewolucja funkcjonalnej dziurki
Dopiero w XIII wieku w Niemczech zaczęto powszechnie stosować dopasowane dziurki na guziki. Umożliwiło to krawcom rezygnację z luźnych szat na rzecz ściśle dopasowanych strojów podkreślających sylwetkę. - Inna strona zapinania u kobiet
Koszule męskie zapinają się na prawą stronę, a damskie na lewą. W epoce nowożytnej zamożne kobiety były ubierane przez praworęczne służące, dla których odwrotny układ guzików był wygodniejszy. - Męskie zapięcie a dobywanie broni
Prawostronne zapinanie męskich ubrań ułatwiało szlachcie szybkie dobywanie szpady lub szabli lewą ręką spod poły płaszcza. Prawa krawędź materiału nie haczyła o rękojeść broni. - Kompasy ukryte na mundurach
Podczas II wojny światowej wywiad brytyjski MI9 produkował dla pilotów wojskowe guziki z ukrytym miniaturowym kompasem wewnątrz. W razie zestrzelenia ułatwiały one ucieczkę z terytorium wroga. - Globalna stolica guzików w Qiaotou
Chińskie miasteczko Qiaotou w prowincji Zhejiang wytwarza ponad 60 procent wszystkich guzików produkowanych rocznie na świecie, dostarczając miliardy sztuk dla światowego przemysłu odzieżowego. - Tradycyjna jednostka miary linia
W przemyśle krawieckim średnicę guzików mierzy się w liniach (lignes), gdzie 1 cal to dokładnie 40 linii. Standardowy guzik koszuli męskiej ma rozmiar 16 linii (10,16 mm), a guzik marynarki - 32 linie (20,32 mm). - Kumpounofobia czyli lęk przed guzikiem
Specyficzna fobia polegająca na panicznej niechęci do dotykania i widoku guzików nosi nazwę kumpounofobia. Cierpiał na nią m.in. współzałożyciel firmy Apple, Steve Jobs, który z tego powodu nosił golfy. - Zakaz guzików z materiału w Anglii
Na przełomie XVII i XVIII wieku parlament angielski wydał ustawę zakazującą guzików powlekanych tkaniną. Przepis miał chronić cech odlewników wytwarzających guziki z drogich metali i mosiądzu. - Guziki inauguracji Jerzego Waszyngtona
Podczas pierwszej inauguracji prezydenckiej Jerzego Waszyngtona w 1789 roku wprowadzono pamiątkowe miedziane guziki z grawerem. Zapoczątkowało to wielowiekową tradycję amerykańskich przypinek politycznych. - Roślinna kość słoniowa z palm
Na początku XX wieku miliony eleganckich guzików do garniturów wytwarzano z tagua - twardych nasion palmy "Phytelephas", zwanych roślinną kością słoniową. - Odrębny cech rogowników i złotników
W średniowiecznej Francji król Ludwik IX podzielił rzemieślników produkujących guziki na trzy odrębne cechy w zależności od używanego surowca: rogów i kości, metali zwykłych oraz złota i szkła. - Guziki na rękawach a higiena
Umieszczanie guzików na mankietach rękawów kurtek mundurowych spopularyzował Fryderyk Wielki. Zabieg ten miał powstrzymać żołnierzy przed nieestetycznym wycieraniem nosów i twarzy o rękawy mundurów.
Dodaj ciekawostkę
Guzik pytania
Dlaczego guziki w ubraniach damskich i męskich są po różnych stronach?
W męskich strojach guziki są po prawej stronie, by ułatwić sięganie po broń, a w damskich po lewej, gdyż zamożne kobiety ubierała służba.
Kiedy i gdzie wynaleziono pierwsze guziki?
Najstarsze ozdobne guziki z muszli powstały około 5000 lat temu w cywilizacji doliny Indusu (m.in. w Mohendżo-Daro).
Kiedy pojawiły się pierwsze dziurki na guziki?
Funkcjonalne dziurki do zapinania ubrań, a nie tylko ozdoby, wprowadzono w Europie w XIII wieku na terenie Niemiec.
Z jakich materiałów najczęściej produkuje się guziki?
Współcześnie dominuje tworzywo sztuczne (poliester, żywice), a w droższych ubraniach stosuje się masę perłową, róg, drewno i metal.
Czym różni się guzik na stopce od płaskiego z dziurkami?
Guzik płaski przyszywa się przez 2 lub 4 dziurki, a guzik na stopce ma ucho z tyłu, tworząc odstęp idealny dla grubych tkanin płaszczowych.
Jak nazywa się paniczny lęk przed guzikami?
Fobia przed dotykiem lub widokiem guzików to koumpounofobia, na którą cierpiał m.in. Steve Jobs.
Gdzie znajduje się światowa stolica produkcji guzików?
Ponad 60% guzików na świecie wytwarza się w chińskim miasteczku Qiaotou w prowincji Zhejiang.
Co to jest linia (ligne) w krawiectwie?
To tradycyjna jednostka miary średnicy guzika, gdzie 40 linii (40L) odpowiada dokładnie jednemu calowi (25,4 mm).
Do czego służyły guziki z kompasem w czasie wojen światowych?
Brytyjski i amerykański wywiad montował w mundurach pilotów rozkręcane guziki skrywające kompas, pomagające w ucieczce z niewoli.
Dlaczego w renesansie guziki były symbolem statusu i bogactwa?
Wykonywano je ze złota, srebra i kamieni szlachetnych, a ich duża liczba na dublecie świadczyła o ogromnym majątku właściciela.
Co to jest guzior lub naparstek w hafcie guzików z Dorset?
To tradycyjne, ręcznie robione w Anglii guziki pasmanteryjne, tworzone przez gęste oplatanie nicią drucianych pierścieni.
Jak zapobiec odpadaniu guzików przyszywanych do grubej wełny?
Krawcy stosują tzw. słupek z nici lub podguzik od spodu, co zapobiega wyrywaniu włókien materiału podczas zapinania.
Dodaj pytanie / odpowiedź
TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: przedmioty
📅 wrzesień 2026
Kliknij dzień aby zobaczyć rocznice
| Pn | Wt | Śr | Cz | Pt | Sb | Nd |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
1
(3)
|
2
(3)
|
3
(3)
|
4
(4)
|
5
(2)
|
6
(2)
| |
|
7
(1)
|
8
(4)
|
9
(5)
|
10
|
11
(2)
|
12
(4)
|
13
(1)
|
|
14
(3)
|
15
(5)
|
16
(1)
|
17
(2)
|
18
(3)
|
19
(1)
|
20
(3)
|
|
21
(2)
|
22
(2)
|
23
(3)
|
24
(1)
|
25
|
26
(1)
|
27
(2)
|
|
28
(5)
|
29
(2)
|
30
(3)
| ||||
0 Komentarzy