Himalaje ciekawostki

Geografia, geologia i powstanie Himalajów

1. Himalaje rozciągają się na długości ponad 2500 kilometrów, od przełęczy Indus w Pakistanie na zachodzie do wielkiego zakola rzeki Brahmaputra we wschodnim Tybecie, tworząc naturalną barierę między Wyżyną Tybetańską a subkontynentem indyjskim.
2. Powstanie Himalajów rozpoczęło się w eocenie, około 50 milionów lat temu, gdy dryfująca na północ płyta indyjska zderzyła się z płytą eurazjatycką. Siły tektoniczne wyniosły dno oceanu Tetydy, tworząc najwyższe góry świata, które wciąż rosną w tempie około 1 centymetra rocznie.
3. W Himalajach znajdują się wszystkie ośmiotysięczniki na świecie (jest ich 14).
4. Himalaje są źródłem trzech najważniejszych systemów rzecznych Azji: Indusu, Gangesu z Brahmaputrą oraz Jangcy i Huang He (Rzeki Żółtej), które zapewniają wodę pitną i nawadniają ogromne obszary rolne, odżywiając ponad miliard ludzi.

   zobacz: 12 ciekawostek o rzece Ganges

5. Region Himalajów charakteryzuje się ogromną różnorodnością biologiczną, z piętrowym układem stref klimatycznych, od tropikalnych lasów u podnóża po wieczne śniegi i lodowce na szczytach. Żyją tam gatunki flagshipowe jak tygrys bengalski, pantera śnieżna, słoń indyjski i jednorożec azjatycki.

Mount Everest - rekordy i historia zdobycia

1. Mount Everest, nazwany na cześć brytyjskiego geodety George'a Everesta, znany jest lokalnie jako Sagarmatha (w Nepalu) i Czomolungma (w Tybecie), co tłumaczy się jako "Bogini Matka Świata" lub "Bogini Matka Śniegu".

   zobacz: 6 ciekawostek o górze Mount Everest

2. Pierwszego udokumentowanego wejścia na Mount Everest dokonali 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Sir Edmund Hillary i nepalski Szerpa Tenzing Norgay, jako część brytyjskiej ekspedycji kierowanej przez Johna Hunta.

   zobacz: Pierwsze wejście na Mount Everest

3. Do końca 2023 roku na Mount Everest weszło łącznie 6698 różnych osób, które dokonały 11 346 wejść. Niestety, góra ta ma również najwyższy wskaźnik śmiertelności spośród wszystkich ośmiotysięczników, z 322 zgonami odnotowanymi w tym samym okresie.
4. Najszybsze wejście na Mount Everest z bazy do szczytu należy do nepalskiego Szerpy Pemba Dorje, który w 2004 roku osiągnął szczyt w czasie 8 godzin i 10 minut, bijąc nieprawdopodobny rekord.
5. Najstarszą osobą, która zdobyła Mount Everest, jest Japończyk Yuichiro Miura, który w 2013 roku stanął na szczycie w wieku 80 lat.
6. Najmłodszą osobą była Malavath Poorna z Indii, która dokonała tego w 2014 roku w wieku 13 lat i 11 miesięcy.
7. Ekspedycje wysokogórskie są znaczącym źródłem dochodu dla Nepalu. W samym tylko 2023 roku rząd nepalski wydał 478 pozwoleń na wejście na Mount Everest, z których każde kosztuje około 11 000 dolarów od osoby, generując przychody przekraczające 5 milionów dolarów tylko z opłat licencyjnych.

Kultura, legendy i świętość Himalajów

1. Kultura regionu jest głęboko spiritualna, z dominującym wpływem buddyzmu tybetańskiego i hinduizmu. Himalaje są usiane świętymi miejscami, klasztorami (gompa) i świątyniami, a góry same w sobie są czczone jako siedziby bogów.
2. Yeti, mityczny "Człowiek Śniegu", jest głęboko zakorzeniony w folklorze himalajskim. W buddyzmie tybetańskim często jest przedstawiany nie jako potwór, ale jako strażnik dzikiej przyrody, a jego ślady, które czasem znajdują wspinacze, naukowcy przypisują zwykle niedźwiedziom himalajskim.
3. Góra Kanczendzonga (8586 m n.p.m.) jest uznawana za świętą przez miejscową ludność Sikkimu. Ze względu na szacunek dla wierzeń lokalnych społeczności, wspinacze często zatrzymują się kilka metrów przed szczytem, nie stając na samym wierzchołku.

   zobacz: 11 ciekawostek o szczycie Kanczendzonga

Zjawiska naturalne, konflikty i ciekawostki

1. Najwyżej położona na świecie bitwa miała miejsce w 1999 roku w Kargil w Himalajach Zachodnich na wysokości ponad 5000 metrów n.p.m., pomiędzy siłami Indii i Pakistanu.
2. Przełęcz Thorong La na szlaku do Annapurny w Nepalu, położona na 5416 metrów n.p.m., jest najwyżej położonym punktem na świecie dostępnym dla "zwykłego" trekkingowca.
3. Lodowiec Siachen, położony we wschodniej części Karakorum, jest najwyżej położonym "poligonem" na Ziemi, gdzie indyjscy i pakistańscy żołnierze stacjonują na wysokościach przekraczających 6000 metrów n.p.m.
4. W Himalajach występuje zjawisko tak zwanych lodowych jeleni (lub lodowych smoków), które są lodowcami pokrytymi ogromnymi, ostrymi jak brzytwa kopcami lodu. Tworzą one jeden z najbardziej niebezpiecznych i technicznie wymagających rodzajów terenu dla alpinistów.
5. W Himalajach występuje niezwykłe zjawisko "wędrujących kamieni" na wysoko położonych płaskowyżach. Kamienie te, czasem ważące setki kilogramów, pozostawiają za sobą wyraźne ślady na stosunkowo twardym podłożu, a mechanizm ich ruchu nie został w pełni wyjaśniony, choć podejrzewa się udział cienkiej warstwy wody i silnego wiatru.
6. Wiele himalajskich lodowców, szczególnie w regionie Khumbu u podnóża Mount Everestu, pokrytych jest tak zwanym lodem kriokonitowym, ciemnym od osadów pyłu, który przyspiesza topnienie poprzez absorbowanie większej ilości promieniowania słonecznego.
7. Lodowiec Gangotri w himalajach indyjskich, który jest źródłem świętej rzeki Ganges, cofa się w zastraszającym tempie. Pomiarów z ostatnich dekad wskazują, że wycofał się on o ponad 1500 metrów od roku 1780, a w samym tylko XX wieku jego długość zmniejszyła się o ponad 850 metrów.