Strona główna » Ludzie » władcy »
Stanisław Leszczyński ciekawostki
Stanisław Leszczyński to magnat polski, który dwukrotnie został królem Polski (1704-1709 i 1733-1736), a w późniejszym życiu stał się księciem Lotaryngii i patronem kultury.
Ostatnia aktualizacja: 1 czerwca 2026
22 ciekawostki o Stanisławie Leszczyńskim
- Stanisław Leszczyński był synem podskarbiego wielkiego koronnego Rafała Leszczyńskiego i Anny z Jabłonowskich, córki Stanisława Jana.
- Został ochrzczony 21 października 1677 w katedrze łacińskiej we Lwowie.
- Stanisław Leszczyński został wybrany na króla Polski po raz pierwszy 12 lipca 1704 roku przez sejm elekcyjny zwołany w obozie wojsk szwedzkich pod Warszawą, a na tronie utrzymał się dzięki wsparciu króla Szwecji Karola XII, który wcześniej pokonał wojska wierne Augustowi II Mocnemu.
- Jego oficjalna koronacja odbyła się dopiero 4 października 1705 roku w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie, a dokonał jej arcybiskup lwowski Konstanty Józef Zieliński, ponieważ prymas Michał Stefan Radziejowski odmówił jej przeprowadzenia.
- Po klęsce swojego protektora, Karola XII, w bitwie pod Połtawą w 1709 roku, Leszczyński został zmuszony do opuszczenia Polski i udania się na wygnanie, co zakończyło jego pierwsze panowanie.
- W 1725 roku jego córka, Maria Leszczyńska, poślubiła króla Francji Ludwika XV, co diametralnie poprawiło pozycję i prestż Stanisława na arenie międzynarodowej, czyniąc z niego królewskiego teścia i dając mu potężnego sojusznika.
- Po śmierci Augusta II Mocnego w 1733 roku, Leszczyński powrócił potajemnie do Polski, przebrany za kupca, i 12 września został ponownie wybrany na króla przez sejm elekcyjny, który poparła ogromna większość szlachty.
- Jego drugie panowanie zostało przerwane przez interwencję zbrojną Rosji, która wsparła konkurencyjną elekcję Augusta III Sasa, zmuszając Leszczyńskiego do obrony w oblężonym Gdańsku, skąd ostatecznie uciekł w chłopskim przebraniu.
- Po abdykacji w 1736 roku, na mocy pokoju wiedeńskiego, Stanisław Leszczyński otrzymał w dożywotnie władanie księstwa Lotaryngii i Baru we Francji, które po jego śmierci miały zostać włączone do domeny królewskiej.
- Jako książę Lotaryngii zasłynął jako znakomity administrator i mecenas sztuki, inicjując powstanie w Nancy jednego z najwspanialszych zespołów urbanistycznych w Europie, zwanego Placem Królewskim (obecnie Place Stanislas).
- Był postacią z epoki oświecenia i utrzymywał kontakty z czołowymi myślicielami tamtych czasów, takimi jak Monteskiusz i Wolter, którzy bywali na jego dworze w Lunéville.
- Zmarł w tragiczny sposób 23 lutego 1766 roku w Lunéville, doznając śmiertelnych oparzeń, gdy jego szlafrok zajął się iskrą z kominka. Był najdłużej żyjącym królem w historii Polski.
- Przed objęciem tronu, Leszczyński odebrał bardzo dobre wykształcenie. Uczęszczał do protestanckiego gimnazjum w Lesznie, a następnie w latach 1695-1696 odbył grand tour po Europie, odwiedzając Austrię, Włochy, Francję, Holandię i Niemcy, co dało mu biegłą znajomość kilku języków.
- Po utracie tronu w 1709 roku i przed małżeństwem córki, jego sytuacja była bardzo niepewna. Karol XII szwedzki oddał mu we władanie maleńkie Księstwo Dwóch Mostów (Zweibrücken) w Bawarii, gdzie Leszczyński spędził kilka lat jako książę z upoważnienia.
- W desperackiej próbie odzyskania władzy, Leszczyński udał się nawet na Krym i w 1713 roku przekonał chana krymskiego do wyprawy na Rzeczpospolitą na czele kilkudziesięciu tysięcy Tatarów, jednakże akcja ta zakończyła się całkowitym niepowodzeniem pod Chocimiem.
- Podczas swojej drugiej elekcji w 1733 roku, Leszczyński cieszył się ogromną popularnością wśród szlachty, która powszechnie domagała się „Piasta na tronie”, czyli króla Polaka, co stanowiło wyraźny sprzeciw wobec obcej ingerencji w sprawy Rzeczypospolitej.
- Jako książę Lotaryngii nie tylko budował pałace, ale także angażował się w działalność charytatywną i praktyczne reformy. Aby przeciwdziałać drożyźnie, stworzył sieć magazynów zbożowych, czym szybko zaskarbił sobie sympatię początkowo nieufnych poddanych.
- Stanisław Leszczyński jest nie tylko najdłużej żyjącym królem Polski, który zmarł w wieku 88 lat, ale także jedynym, który abdykował z tronu dwukrotnie.
- W 1733 roku podróżował incognito przez Europę jako kupiec, a ostatecznie przez kilka dni przed elekcją ukrywał się w budynku ambasady francuskiej w Warszawie, by potem niespodziewanie pojawić się na polu elekcyjnym
- Po śmierci jego ciało zostało pochowane w kościele Notre-Dame de Bon Secours w Nancy. Podczas rewolucji francuskiej kościół został zniszczony, a prochy królewskie sprofanowane. Ostatecznie, po licznych perypetiach, trafiły one do katedry wawelskiej w 1938 roku.
- Leszczyński był nie tylko władcą, ale także myślicielem i pisarzem. Jego traktat polityczny „Głos wolny wolność ubezpieczający”, wydany w 1749 roku, zawierał śmiałe jak na owe czasy projekty reform ustrojowych Rzeczypospolitej, propozycje zniesienia liberum veto i poprawy doli chłopów.
- Założona przez niego w Lotaryngii Akademia Stanisławowska w Nancy cieszyła się wielką sławą, a ze Szkoły Kadetów powołanej w Lunéville rekrutowali się późniejsi polscy oficerowie i działacze polityczni.
Dodaj ciekawostkę
Stanisław Leszczyński pytania
Kiedy i gdzie się urodził?
Urodził się 20 października 1677 roku we Lwowie.
W jakich latach panował jako król Polski?
Leszczyński był królem Polski w latach 1704-1709 i ponownie od 1733 do 1736 roku.
Jak doszło do jego wyboru na króla w 1704 roku?
W 1704 roku w obozie wojsk szwedzkich zwołano sejm elekcyjny, który pod naciskiem Karola XII wybrał Leszczyńskiego na króla Polski, choć sytuacja polityczna w kraju była skomplikowana.
Dlaczego musiał opuścić tron w 1709 roku?
Po klęsce Szwedów pod Połtawą w 1709 roku związek Leszczyńskiego z Karolem XII sprawił, że stracił poparcie, został zdetronizowany i udał się na emigrację.
Jaką rolę odegrał jego związek rodzinny z Francją?
Jego córka Maria Leszczyńska poślubiła króla Francji, Ludwika XV, co zapewniło mu wsparcie francuskie i wpływy w Europie.
Co dostał w zamian za abdykację w 1736 roku?
Po abdykacji w 1736 roku otrzymał w dół lenna książęce Lotaryngii i Bar, które po jego śmierci miały przejść we władanie Francji.
Jak długo żył i w jaki sposób zmarł?
Zmarł 23 lutego 1766 roku w swoim pałacu w Lunéville, w wieku 88 lat, wskutek poparzeń, które spowodował zapalony szlafrok od iskry kominka.
Jaki był jego wkład w kulturę i naukę?
Leszczyński był mecenasem sztuki, fundował biblioteki i instytucje kulturalne, m.in. założył Akademię Stanisława w Nancy.
Jakie reformy postulował?
Postulował reformy takie jak zniesienie pańszczyzny, opodatkowanie szlachty, ograniczenie wolnej elekcji i wzmocnienie władzy królewskiej.
Gdzie jest pochowany?
Początkowo został pochowany w Nancy, a następnie jego szczątki sprofanowano podczas rewolucji francuskiej. W 1938 roku trumnę przewieziono na Wawel, gdzie znajduje się obecnie.
Czy Leszczyński był polskim monarchą zależnym od innych państw?
Tak - podczas pierwszego panowania był silnie zależny od Szwedów (Karola XII), co sprawiało, że jego władzę uważano częściowo za marionetkową.
Jakie tytuły nosił po wygnaniu z Polski?
Po opuszczeniu Polski przez pewien czas mieszkał we Francji i został księciem Lotaryngii i Baru; był także hrabią Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
Dodaj pytanie / odpowiedź
Opiekunowie tej Paczki Wiedzy
?
Wolne miejsce
Brak opiekuna
To miejsce czeka na Ciebie! Zdobądź min. 10 punktów i wyślij zgłoszenie.
?
Wolne miejsce
Brak opiekuna
To miejsce czeka na Ciebie! Zdobądź min. 10 punktów i wyślij zgłoszenie.
?
Wolne miejsce
Brak opiekuna
To miejsce czeka na Ciebie! Zdobądź min. 10 punktów i wyślij zgłoszenie.
Formularz zgłoszeniowy na opiekuna
Masz pytania, propozycje poprawek lub chcesz omówić wkład? Napisz bezpośrednio na adres: ciekawostki@hotmail.com
Masz ciekawy temat na Paczkę Wiedzy?
Podziel się swoją wiedzą i zostań pierwszym opiekunem nowej paczki!
Formularz zgłoszeniowy nowej Paczki Wiedzy
Wszelkie pytania lub sugestie możesz kierować na adres: ciekawostki@hotmail.com
TOP 10 PACZEK WIEDZYz kategorii: władcy
- 123 ciekawostki o królowej Elżbiecie II
- 222 ciekawostki o Stanisławie Leszczyńskim
- 321 ciekawostek o Henryku IV Burbonie
- 421 ciekawostek o Henryku IV Burbonie
- 515 ciekawostek o Aleksandrze Macedońskim
- 614 ciekawostek o Elżbiecie Habsburżance
- 714 ciekawostek o Tyberiuszu
- 814 ciekawostek o Zygmuncie III Wazie
- 914 ciekawostek o Neronie
- 1014 ciekawostek o Janie III Sobieskim
📅 październik 2026
Kliknij dzień aby zobaczyć rocznice
| Pn | Wt | Śr | Cz | Pt | Sb | Nd |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
1
(2)
|
2
(2)
|
3
(3)
|
4
(4)
| |||
|
5
(4)
|
6
(2)
|
7
(1)
|
8
(2)
|
9
(4)
|
10
(3)
|
11
(1)
|
|
12
(2)
|
13
(1)
|
14
|
15
(4)
|
16
(3)
|
17
(4)
|
18
(3)
|
|
19
(5)
|
20
|
21
(3)
|
22
(3)
|
23
(3)
|
24
(3)
|
25
(1)
|
|
26
(2)
|
27
(3)
|
28
(5)
|
29
(1)
|
30
(2)
|
31
(3)
| |
0 Komentarzy