Artretyzm ciekawostki

Historia, etymologia i słynne przypadki artretyzmu

1. Artretyzm bywał historycznie nazywany "chorobą królów" lub "chorobą bogaczy", ponieważ jego występowanie wiązano z nadmiernym spożyciem mięsa, alkoholu i innych luksusowych produktów, na które mogli pozwolić sobie tylko najzamożniejsi członkowie społeczeństwa.
2. Opisy artretyzmu znajdujemy w najstarszych dokumentach medycznych. Starożytni Egipcjanie rozpoznawali jego objawy już 2640 roku p.n.e., co zostało udokumentowane w papirusie Ebersa, jednym z najstarszych zachowanych traktatów medycznych.
3. Słynny grecki lekarz Hipokrates, żyjący w V wieku p.n.e., opisał artretyzm jako "artritis" i sformułował kilka aforyzmów na jego temat. Jeden z nich głosił, że "eunuchowie nie chorują na podagrę ani nie łysieją", co było wczesną obserwacją związania choroby z męskimi hormonami.
4. W XVII i XVIII wieku artretyzm był często satyrycznie przedstawiany w brytyjskich karykaturach politycznych jako nieodłączny atrybut arystokratów i osób o niepohamowanym apetycie.
5. Słynny angielski naukowiec Isaac Newton i słynny przyrodnik Karol Darwin cierpieli na artretyzm.
6. Przed erą nowoczesnej medycyny stosowano wiele nietypowych metod leczenia artretyzmu. Jedną z nich było przykładanie do chorych stawów oparzelisk, czyli świeżo upieczonych, rozciętych w połowie królików lub innych małych zwierząt, co miało rzekomo "wyciągać" chorobę.
7. W języku polskim słowo "artretyzm" wywodzi się bezpośrednio z łaciny, od słowa "arthriticus", które z kolei pochodzi od greckiego "arthron", oznaczającego staw, oraz przyrostka "-itis", oznaczającego stan zapalny.

Objawy, diagnostyka i rodzaje artretyzmu

1. Angielski lekarz Thomas Sydenham, który sam cierpiał na artretyzm, opisał w XVII wieku niezwykle szczegółowy i przejmujący obraz kliniczny ataku dny moczanowej, który do dziś uważany jest za klasyczny opis tej choroby.
2. Klasyczny atak dny moczanowej często zaczyna się w nocy i atakuje podstawę dużego palca u nogi. Zjawisko to ma nawet swoją nazwę - podagra. Ból bywa tak intensywny, że pacjenci opisują go jako uczucie rozpalonego żaru lub miażdżenia stawu.
3. Oprócz podagry istnieją inne, mniej znane formy artretyzmu, w zależności od lokalizacji. Gonagra to dna w stawie kolanowym, a chiragra to dna atakująca stawy dłoni. Każda z nich powoduje podobny, wyniszczający ból i stan zapalny.
4. Najwyższy odnotowany poziom kwasu moczowego we krwi u żyjącego pacjenta wynosił 18,3 mg/dl. Dla porównania, górna granica normy dla mężczyzn wynosi zazwyczaj około 7,0 mg/dl. Tak ekstremalne wartości niosą ze sobą bardzo wysokie ryzyko uszkodzenia nerek i ciężkich, nieustępujących ataków.

Przyczyny, leczenie i statystyki dotyczące artretyzmu

1. Przez wieki artretyzm był postrzegany niemal wyłącznie jako choroba mężczyzn. Kobiety chorujące na dnę moczanową były rzadkością w dokumentacji medycznej, co współczesne badania wiążą z ochronnym działaniem estrogenów przed gromadzeniem się kwasu moczowego przed menopauzą.
2. Chociaż czerwone mięso i owoce morza są powszechnie znane jako czynniki wywołujące ataki, fruktoza, cukier powszechnie występujący w napojach słodzonych i przetworzonej żywności, jest jednym z najsilniejszych dietarycznych czynników ryzyka, ponieważ zwiększa produkcję kwasu moczowego w organizmie.
3. Artretyzm jest jednym z nielicznych schorzeń reumatologicznych, które można całkowicie wyleczyć. Dzięki nowoczesnym terapiom obniżającym poziom kwasu moczowego, takim jak allopurynol czy febuksostat, możliwe jest całkowite zapobieganie atakom i rozpuszczenie istniejących złogów kryształów.
4. Częstość występowania artretyzmu wzrosła na świecie o ponad 40 procent w ciągu ostatnich trzech dekad. Szacuje się, że w 2020 roku na artretyzm cierpiało około 60 milionów ludzi na całym świecie
5. Osoby z otyłością (BMI powyżej 35) mają aż 3,5 raza większe ryzyko rozwoju tej choroby w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała.