Strona główna » Nauka » kosmos » Ciemna materia ciekawostki

Ciemna materia ciekawostki

ciekawostki, kosmos

Ciemna materia jest to niezbadana do dzisiaj materia nieemitująca promieniowania elektromagnetycznego.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-03 09:46:03

10 ciekawostek o ciemnej materii

Szacuje się, że ciemna materia stanowi około 27% całkowitej masy-energii Wszechświata, podczas gdy zwykła materia (protony, neutrony, elektrony) to tylko 5%.
zobacz: 10 ciekawostek o wszechświecie
Jako pierwszy o istnieniu ciemnej materii mówił w 1933 roku Fritz Zwicky, szwajcarsko-amerykański naukowiec. Zauważył, że gromady galaktyk w Gromadzie w Pannie poruszają się zbyt szybko, by ich ruchy mogły być wyjaśnione jedynie widzialną materią.
Dzięki czarnej materii wszechświat może się rozszerzać w nieskończoność.
Na początku sądzono, że czarna materia jest bardzo ciężka, teraz wręcz przeciwnie. Uważa się że jest niezwykle lekka.
Albert Einstein czarną materię nazwał stałą kosmiczną. Mimo, że uwzględnił ją w swojej teorii względności, ostatecznie uznał ją za absurdalną.
Ciemna materia zakrzywia promienie świetlne (soczewkowane grawitacyjne). Dzięki temu jest możliwość obserwowania przez teleskop odległych galaktyk.
zobacz: 9 ciekawostek o teleskopie
Mimo że nie możemy jej zobaczyć, ciemna materia wpływa na ruchy galaktyk i gromad galaktyk. Bez ciemnej materii galaktyki obracałyby się tak szybko, że ich gwiazdy wyrzucane zostałyby w przestrzeń kosmiczną.
Ciemna materia nie emituje, nie pochłania ani nie odbija światła, przez co jest niewidoczna dla teleskopów obserwujących w różnych długościach fal, takich jak światło widzialne, promieniowanie rentgenowskie czy fale radiowe.
Mimo wielu prób, żadna z cząstek ciemnej materii nie została jeszcze bezpośrednio wykryta. Eksperymenty prowadzone są zarówno pod ziemią (dla ochrony przed promieniowaniem kosmicznym), jak i w przestrzeni kosmicznej.
Ciemna materia nie jest równomiernie rozłożona w galaktykach. Zazwyczaj tworzy ona halo wokół galaktyk, z największą gęstością w ich centrum.

Dodaj ciekawostkę

Ciemna materia pytania

Czym jest ciemna materia?

Cały czas trwają badania nad odpowiedzią na to pytanie. Specjalnie do tego celu wybudowano maszynę, która jest w stanie wychwycić kilka tysięcy razy najmniejsze cząsteczki.

Dlaczego akurat 'ciemna' materia?

Ponieważ nie emituje ona żadnego promieniowania elektromagnetycznego.

Dlaczego ciemna materia jest ważna w kosmologii?

Ciemna materia stanowi około 85% całej materii we wszechświecie. Jej obecność pomaga wyjaśnić, jak galaktyki mogły powstać i utrzymać swoją strukturę pomimo istniejących sił grawitacyjnych. Bez ciemnej materii, obecne modele kosmologiczne nie byłyby w stanie wyjaśnić struktury i dynamiki obserwowanego wszechświata.

Czy ciemna materia została bezpośrednio zaobserwowana?

Ciemna materia nie została bezpośrednio zaobserwowana. Jej istnienie jest wnioskowane głównie na podstawie jej grawitacyjnego wpływu na widzialne obiekty kosmiczne i na krzywiznę przestrzeni.

Co to jest ciemna energia i jak się różni od ciemnej materii?

Ciemna energia to inny tajemniczy składnik wszechświata, który przypuszczalnie powoduje przyspieszenie ekspansji wszechświata. Jest to coś innego niż ciemna materia, która wywiera grawitacyjne pociąganie na obiekty w przestrzeni. Dlatego ciemna energia i ciemna materia odgrywają różne role w naszym rozumieniu wszechświata.

Jakie są dowody na istnienie ciemnej materii?

Najważniejszymi dowodami na istnienie ciemnej materii są: rotacje galaktyk (galaktyki obracają się szybciej, niż można by przewidzieć na podstawie obserwowanej materii), soczewkowanie grawitacyjne (światło z odległych obiektów jest zakrzywiane przez niewidzialną masę), fluktuacje w mikrofalowym promieniowaniu tła (rozłożenie tych fluktuacji sugeruje obecność ciemnej materii) oraz struktura dużych skal wszechświata (rozłożenie galaktyk i gromad galaktyk wskazuje na ciemną materię).

Czy ciemna materia może być składnikiem czarnych dziur?

To jest możliwe, ale obecne dowody i modele sugerują, że ciemna materia nie jest składnikiem czarnych dziur. Czarne dziury to obiekty kosmiczne o ekstremalnie wysokim gęstości, które powstają z gwiazd, podczas gdy ciemna materia jest równomiernie rozłożona w całym wszechświecie i nie wydaje się tworzyć takich skupisk.

zobacz: 8 ciekawostek o czarnej dziurze

Czy istnieje "ciemna galaktyka" zbudowana całkowicie z ciemnej materii?

Ciemne galaktyki to hipotetyczne obiekty, które są zbudowane prawie całkowicie z ciemnej materii i emitują bardzo mało światła. Choć teoria przewiduje ich istnienie, dowody obserwacyjne są do tej pory niepewne.

Czy my, jako ludzie, zawieramy ciemną materię?

Ciemna materia oddziałuje bardzo słabo ze "zwykłą" materią, z której jesteśmy zbudowani. Prawdopodobnie przelatuje ona przez nas i naszą planetę bez żadnego wpływu.