Melanina ciekawostki
Melanina to grupa organicznych barwników produkowanych w specjalnych komórkach zwanych melanocytami, które odpowiadają za pigmentację skóry, włosów i tęczówki oka.
Ostatnia aktualizacja: 2026-02-20 08:48:21
15 ciekawostek o melaninie
- Parasol ochronny dla DNA
Główną funkcją melaniny nie jest nadawanie koloru, lecz ochrona. Działa ona jak chemiczny parasol, który gromadzi się nad jądrem komórkowym keratynocytów, aby chronić wrażliwe DNA przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie UV. - Trzy rodzaje barwnika
W ludzkim ciele występują trzy typy melaniny: brązowo-czarna eumelanina (najczęstsza), żółto-czerwona feomelanina (u rudych i blondynów) oraz tajemnicza neuromelanina, która znajduje się w mózgu. - Wszyscy mamy tyle samo
Co zaskakujące, wszyscy ludzie – niezależnie od rasy i koloru skóry – mają w przybliżeniu taką samą liczbę melanocytów (komórek produkujących barwnik). Różnica w kolorze skóry wynika z aktywności tych komórek oraz wielkości i rozmieszczenia ziaren pigmentu, a nie ich liczby. - Rude niebezpieczeństwo
Feomelanina, dominująca u osób rudowłosych i o jasnej karnacji, jest mniej stabilna chemicznie niż ciemna eumelanina. Niestety, słabiej chroni ona przed słońcem, a pod wpływem promieniowania UV może nawet generować wolne rodniki, co zwiększa ryzyko nowotworów skóry u osób o tym typie urody. - Neuromelanina w mózgu
W ludzkim mózgu, a dokładniej w istocie czarnej (substantia nigra), znajduje się neuromelanina. Co ciekawe, jej zanik jest jednym z charakterystycznych objawów choroby Parkinsona – neurony w tym obszarze tracą pigment i obumierają. - Oczy albinosa
Albinizm to genetyczny brak zdolności do produkcji melaniny. Charakterystyczny, czerwonawy odcień oczu u niektórych albinosów nie wynika z obecności czerwonego barwnika, lecz z jego braku – przez przezroczystą tęczówkę widać po prostu naczynia krwionośne dna oka. - Słaby filtr przeciwsłoneczny
Choć melanina chroni nas przed słońcem, jej naturalna skuteczność jest ograniczona. Szacuje się, że nawet u osób o bardzo ciemnej skórze naturalna ochrona melaninowa odpowiada filtrowi SPF na poziomie zaledwie 13-15, co nie zwalnia z używania kremów. - Melanina a witamina D
Istnieje ewolucyjny kompromis: melanina blokuje promienie UV, co chroni przed rakiem, ale utrudnia syntezę witaminy D. Dlatego osoby o ciemnej skórze żyjące w mało nasłonecznionych regionach (np. w Skandynawii) są znacznie bardziej narażone na niedobory tej witaminy.zobacz: 15 ciekawostek o witaminie D
- Siwienie to brak paliwa
Siwienie włosów to proces, w którym melanocyty w mieszkach włosowych przestają przekazywać barwnik do rosnącego włosa. Z czasem komórki te obumierają, a włos, pozbawiony pigmentu, wyrasta biały – optyczne wrażenie szarości to mieszanka włosów barwnych i bezbarwnych.zobacz: 10 ciekawostek o włosach
- Kolor oczu się zmienia
Większość kaukaskich niemowląt rodzi się z niebieskimi oczami, ponieważ w ich tęczówkach jest jeszcze bardzo mało melaniny. Dopiero z czasem, pod wpływem światła, melanocyty "rozkręcają" produkcję i ostateczny kolor oczu ustala się zazwyczaj do 3. roku życia. - Tyrozyna – kluczowy składnik
Do produkcji melaniny niezbędny jest aminokwas o nazwie tyrozyna. To dlatego w diecie przyspieszającej opalanie często zaleca się produkty bogate w ten składnik, a także miedź, która jest niezbędna dla enzymu tyrozynazy sterującego całym procesem. - Przebarwienia starcze
Z wiekiem regulacja produkcji melaniny szwankuje. Melanocyty, zamiast równomiernie rozprowadzać barwnik, zaczynają go grupować w skupiska, co objawia się jako tzw. plamy wątrobowe lub soczewicowate na dłoniach i twarzy starszych osób. - Melanina w uchu
Barwnik ten znajduje się nie tylko w skórze i oczach, ale także w uchu wewnętrznym (w prążku naczyniowym). Jest on niezbędny do prawidłowego słyszenia, a jego brak może prowadzić do głuchoty wrodzonej, co obserwuje się np. u niektórych ras białych kotów o niebieskich oczach. - Opalenizna to reakcja obronna
To, co my nazywamy "ładną opalenizną", dla dermatologa jest sygnałem uszkodzenia skóry. Ciemnienie skóry to desperacka próba organizmu, by zbudować grubszą tarczę przeciwko promieniowaniu, które już zaczęło niszczyć komórki. - Melanina u zwierząt
U zwierząt melanina pełni funkcje wykraczające poza ochronę UV. U ptaków utwardza pióra (czarne pióra są mocniejsze niż białe, dlatego wiele ptaków ma czarne końcówki skrzydeł), a u głowonogów (kałamarnic) jest głównym składnikiem atramentu używanego do obrony.
Dodaj ciekawostkę
Melanina pytania
Skąd pochodzi nazwa „melanina"?
Nazwa pochodzi od greckiego słowa „melas", co oznacza „ciemny" lub „brązowy".
Jakie są główne typy melaniny w organizmie człowieka?
W ludzkim ciele występują trzy główne typy: eumelanina (barwnik ciemnobrązowy lub czarny), feomelanina (barwnik żółto-czerwony) oraz neuromelanina (pigment w komórkach nerwowych).
Jak powstaje melanina w organizmie?
Melanina powstaje w procesie melanogenezy z aminokwasu tyrozyny pod wpływem enzymu tyrozynazy. Proces ten zachodzi w melanocytach zlokalizowanych w warstwie podstawnej naskórka oraz w mieszkach włosowych.
Jaką funkcję ochronną pełni melanina?
Działa jak naturalna tarcza przed promieniowaniem UV – absorbuje i rozprasza promienie ultrafioletowe, chroniąc głębsze warstwy skóry przed uszkodzeniami DNA, poparzeniami słonecznymi i zmniejszając ryzyko rozwoju nowotworów skóry.
Co to jest opalenizna?
To przejściowa zmiana zabarwienia skóry spowodowana zwiększoną produkcją melaniny pod wpływem promieniowania UV. Opalenizna jest właśnie skupiskiem melaniny, które stanowi naturalną reakcję obronną organizmu.
Dlaczego ludzie mają różne kolory skóry?
Kolor skóry zależy od ilości i typu melaniny w organizmie – osoby o jasnej karnacji mają mniejsze ilości tego pigmentu, podczas gdy osoby o ciemniejszej skórze charakteryzują się wysokim stężeniem melaniny.
Co decyduje o kolorze włosów?
Kolor włosów zależy od rodzaju i ilości melaniny w macierzy włosa: eumelanina nadaje odcienie brązowe i czarne, a feomelanina odpowiada za kolory rude i blond. Siwe włosy to efekt utraty intensywności melaniny w mieszkach włosowych.
Gdzie w organizmie gromadzona jest melanina?
Melanina jest gromadzona w melanosomach – specjalnych organellach wewnątrz melanocytów, które następnie są przenoszone do wyższych warstw skóry.
Czy melanina występuje tylko u ludzi?
Nie, melaniny występują u wielu organizmów – od promieniowców, przez grибы i rośliny wyższe, aż po pijawki, stawonogi, mięczaki i kręgowce.
Dodaj pytanie / odpowiedź
0 komentarzy