Co oznacza skrót PrEP i co warto na jego temat wiedzieć?

PrEP to skrót od angielskiego “pre-exposure prophylaxis”, czyli profilaktyki przedekspozycyjnej HIV. Chodzi o metodę zapobiegania zakażeniu u osób HIV-ujemnych, które z większym prawdopodobieństwem niż przeciętne mogą mieć kontakt z wirusem. Przyjmowanie odpowiednio dobranych leków przed narażeniem znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia. Dziś PrEP jest uznawany za ważny element nowoczesnej profilaktyki HIV i rekomendują go duże instytucje zdrowia publicznego, w tym WHO oraz CDC.

Co dokładnie oznacza PrEP?

Najprościej mówiąc, PrEP to farmakologiczna ochrona przed HIV. Nie jest to szczepionka ani leczenie zakażenia, lecz metoda profilaktyczna stosowana jeszcze przed potencjalnym kontaktem z wirusem. Aby była skuteczna, musi być prowadzona pod opieką lekarza i po wcześniejszym potwierdzeniu, że pacjent nie jest zakażony HIV. Przed rozpoczęciem potrzebne są też badania kontrolne, ponieważ kwalifikacja do terapii zawsze wymaga oceny stanu zdrowia.

Dla kogo PrEP może być dobrym rozwiązaniem?

PrEP rozważa się u osób, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zakażenia HIV. Nie chodzi zatem o preparat „dla każdego”, lecz o narzędzie dobierane do konkretnej sytuacji. O zasadności stosowania decyduje lekarz po wywiadzie i analizie ryzyka. Najczęściej PrEP bierze się pod uwagę u osób:

• mających kontakty seksualne bez prezerwatywy z partnerem o nieznanym statusie HIV,
• pozostających w relacji z osobą żyjącą z HIV,
• mających wielu partnerów seksualnych,
• narażonych na kontakt z zakażoną krwią, także przy używaniu wspólnego sprzętu do iniekcji.

Jak wygląda stosowanie PrEP?

Schemat stosowania ustala lekarz. Obecnie stosuje się różne formy profilaktyki przedekspozycyjnej. WHO wskazuje, że dostępne są doustne schematy oparte na tenofowirze, a także preparaty długodziałające, w tym iniekcje kabotegrawiru. W 2025 roku WHO rozszerzyła też katalog rekomendowanych opcji o lenakapawir w postaci iniekcji podawanych rzadziej. Zakres dostępności poszczególnych metod zależy jednak od kraju i organizacji opieki medycznej. Najważniejsze jest przy tym, aby pacjent pamiętał o kilku zasadach:

• najpierw odbywa się kwalifikacja lekarska i badania,
• potem wdraża się właściwy schemat,
• konieczne są regularne wizyty kontrolne i testy,
• nie wolno samodzielnie przerywać ani zmieniać sposobu przyjmowania leków.

Czy PrEP chroni w 100%?

PrEP bardzo wyraźnie obniża ryzyko zakażenia HIV, jednak jego skuteczność zależy od prawidłowego stosowania. Nie daje też ochrony przed innymi infekcjami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak kiła, rzeżączka, czy chlamydioza. Z tego powodu profilaktyka nie powinna ograniczać się wyłącznie do leków. Nadal duże znaczenie mają prezerwatywy, regularne badania i szybka konsultacja po ryzykownym kontakcie.

PrEP to nowoczesna metoda profilaktyki HIV, która dla wielu osób okazuje się niezbędna. Nie zastępuje rozsądku ani regularnych badań, jednak stanowi ważne wsparcie w ograniczaniu ryzyka zakażenia. Najważniejsze jest jedno: nie stosować jej na własną rękę, lecz po konsultacji z lekarzem i zgodnie z ustalonym planem kontroli.

Osoby zainteresowane rozpoczęciem terapii mogą skorzystać z pomocy specjalistów w swoim regionie - PrEP Gdańsk to opcja dla mieszkańców Trójmiasta, którzy szukają kliniki z doświadczeniem w profilaktyce HIV.

materiał zewnętrzny