Kwazar ciekawostki

Odkrycie i nazwa kwazarów

1. Kwazary zostały po raz pierwszy zauważone w latach 50. XX wieku jako słabe, niebieskawe obiekty gwiazdopodobne, które były jednak potężnymi źródłami promieniowania radiowego, co zaowocowało ich nazwą "quasi-stellar radio sources" ("obiekt gwiazdopodobny emitujący fale radiowe").
2. Przełom w zrozumieniu kwazarów nastąpił w 1963 roku, gdy astronom Maarten Schmidt rozszyfrował widmo kwazara 3C 273 w gwiazdozbiorze Panny i odkrył, że jego linie emisyjne są silnie przesunięte ku czerwieni (z=0.16), wskazując na odległość około 2,44 miliarda lat świetlnych.
3. W 2024 roku opublikowano największą trójwymiarową mapę kwazarów, zawierającą precyzyjne pozycje około 1,3 miliona tych obiektów. Mapę stworzono głównie w oparciu o dane z misji Gaia, która choć designed do mapowania gwiazd Drogi Mlecznej, przypadkowo zarejestrowała miliony kwazarów.

Natura i rola kwazarów

1. Pomimo że na zdjęciach wyglądają jak punkty, kwazary są w rzeczywistości aktywnymi jądrami odległych galaktyk, a ich energia pochodzi z akrecji materii na centralną, supermasywną czarną dziurę.
2. Ogromna odległość kwazarów oznacza, że obserwujemy je takimi, jakimi były miliardy lat temu, co czyni je nieocenionymi narzędziami do badania wczesnych etapów ewolucii Wszechświata i procesów formowania się galaktyk.
3. Szacuje się, że w obserwowalnym Wszechświecie istnieje około 100 milionów aktywnych kwazarów, co i tak stanowi zaledwie ułamek procenta wszystkich galaktyk.

Najjaśniejsze i wyjątkowe kwazary

1. Kwazar 3C 273 jest najjaśniejszym kwazarem na naszym niebie i pierwszym, który został zidentyfikowany. Jego jasność jest około 4 biliony razy większa niż jasność Słońca.
2. Gdyby kwazar 3C 273 znajdował się w odległości 33 lat świetlnych od Ziemi, świeciłby na naszym niebie tak jasno jak Słońce.

   zobacz: 35 ciekawostek o Słońcu

3. Supermasywna czarna dziura zasilająca kwazar S5 0014+81 jest prawdopodobnie najmasywniejszą znaną czarną dziurą, z szacowaną masą około 40 miliardów mas Słońca. Jej horyzont zdarzeń miałby promień większy niż odległość Plutona od Słońca.

Odkrycia i rekordy kwazarów

1. W 1979 roku odkryto pierwszy przykład soczewkowania grawitacyjnego, podwójny kwazar Q0957+561, co dostarczyło mocnego potwierdzenia ogólnej teorii względności Einsteina i nowego narzędzia do badania rozkładu masy we Wszechświecie.
2. W 2007 roku po raz pierwszy odkryto potrójny kwazar, system trzech aktywnych supermasywnych czarnych dziur w bliskim sąsiedztwie, co stanowiło mocny dowód na zjawisko łączenia się galaktyk i ich jąder.

   zobacz: 8 ciekawostek o czarnej dziurze

3. Najodleglejszy znany kwazar, ULAS J1120+0641, został odkryty w 2011 roku. Jego światło zostało wyemitowane zaledwie 770 milionów lat po Wielkim Wybuchu, a sama czarna dziura ma masę szacowaną na 2 miliardy mas Słońca, co stanowi poważną zagadkę dla teorii opisujących, jak takie monstra mogły urosnąć tak szybko.