Soja ciekawostki
Soja to niezwykle wszechstronna roślina strączkowa, która od tysięcy lat stanowi podstawę kuchni azjatyckiej, a dziś zyskuje globalną popularność jako źródło białka i składnik wielu produktów.
Naukowa nazwa: Glycine Willd.
Ostatnia aktualizacja: 2026-01-13 10:55:03
17 ciekawostek o soi
- Soja pochodzi z Azji Wschodniej, gdzie była uprawiana już 5000 lat temu - najstarsze ślady jej uprawy znaleziono w Chinach.
- Do Europy soja trafiła dopiero w XVIII wieku, a do Ameryki Północnej w XIX wieku, gdzie dziś jest jednym z głównych produktów rolnych.
- Ziarna soi zawierają około 40% białka, co czyni je jednym z najlepszych roślinnych źródeł tego składnika.
- Soja jest podstawą wielu tradycyjnych azjatyckich produktów, takich jak tofu, tempeh, miso i sos sojowy.
- W Chinach soja była uważana za jeden z pięciu świętych zbóż, obok ryżu, pszenicy, jęczmienia i prosa.
- Olej sojowy jest jednym z najczęściej używanych olejów roślinnych na świecie - stanowi około 30% globalnej produkcji olejów jadalnych.
- Soja jest rośliną wiążącą azot, co oznacza, że wzbogaca glebę w ten pierwiastek, zmniejszając potrzebę nawożenia.
- Natto, sfermentowana soja, jest w Japonii popularnym śniadaniowym daniem o charakterystycznym zapachu i śluzowatej konsystencji.
- Współcześnie ponad 80% światowej uprawy soi jest modyfikowane genetycznie (GMO), głównie dla zwiększenia odporności na herbicydy.
- Soja zawiera izoflawony, związki podobne do estrogenów, które mogą wpływać na gospodarkę hormonalną u ludzi.
- Fermentacja soi (np. przy produkcji sosu sojowego) rozkłada trudno strawne białka, zwiększając jej wartość odżywczą.
- Tradycyjne azjatyckie diety bogate w soję wiążą się z niższym wskaźnikiem chorób serca i nowotworów.
- Z 1 tony soi można uzyskać około 200 kg oleju i 800 kg śruty sojowej (wysokobiałkowy komponent paszowy).
- Soja jest wykorzystywana do produkcji ponad 10 000 produktów spożywczych i przemysłowych, w tym farb, klejów, biodegradowalnych tworzyw sztucznych, a nawet świec.
- W Brazylii, która jest największym eksporterem soi na świecie, uprawy tej rośliny zajmują obszar ponad 40 mln hektarów - to więcej niż powierzchnia Niemiec.
- W Japonii istnieje ponad 400 rodzajów sosu sojowego, a najdroższe odmiany, jak tamari shoyu, dojrzewają nawet 3 lata w drewnianych beczkach.
- Badania NASA wykazały, że kiełki soi mogą być uprawiane w kosmosie - w 2019 roku astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wyhodowali je w specjalnej hydroponicznej komorze.
Dodaj ciekawostkę
Soja pytania
Jakie soja ma wartości odżywcze?
Soja to roślina strączkowa bogata w pełnowartościowe białko (zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne), nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy (B, K) oraz minerały (magnez, potas, żelazo). W 100 g nasion znajdziesz ok. 36 g białka i 19 g tłuszczu, co czyni ją idealnym zamiennikiem mięsa.
Czy soja jest zdrowa dla wszystkich?
Soja jest bezpieczna dla większości osób, ale niepolecana przy niedoczynności tarczycy (zawiera goitrogeny, które mogą zaburzać pracę tarczycy) oraz dla alergików (należy do głównych alergenów). Zalecana dawka to 2-3 porcje tygodniowo.
Jakie są rodzaje produktów sojowych?
- Tofu: Ser sojowy o neutralnym smaku; idealny do smażenia i pieczenia.
- Tempeh: Fermentowane nasiona sojowe; bogatsze w probiotyki.
- Miso: Pasta fermentowana; używana do zup i sosów.
- Sos sojowy: Płynna przyprawa z fermentowanej soi.
- Mleko sojowe: Napój roślinny alternatywny dla mleka krowiego.
Czy soja zmniejsza ryzyko raka?
Według badań WHO (2025), umiarkowane spożycie soi zmniejsza ryzyko raka piersi dzięki izoflawonom, które działają antyestrogenowo. Dzienna bezpieczna dawka to 25-50 mg izoflawonów (np. 1 porcja tofu).
Czy dzieci mogą jeść soję?
Tak, od 6. miesiąca życia (jako część diety bezmlecznej). Wybieraj produkty fortyfikowane wapniem i witaminą D. Unikaj izolatów sojowych - mogą zawierać dodatki chemiczne.
Dodaj pytanie / odpowiedź
Zobacz również:
Paczki wiedzy
powiązane z dzisiejszym dniem:
Ostatnio zaktualizowane:
