Ból uszu – czym bywa powodowany?

Ból uszu jest dolegliwością przytrafiającą się zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Może mieć różne przyczyny i dotyczyć określonych części ucha zewnętrznego lub środkowego. Co powoduje nieprzyjemne dolegliwości? Jak poradzić sobie z bólem uszu?

Urazy mechaniczne, akustyczne i termiczne

Bóle małżowin usznych czy przewodu słuchowego zewnętrznego mogą być następstwem przypadkowego urazu mechanicznego. Tego typu urazy często zdarzają się podczas czyszczenia uszu patyczkami higienicznymi. Przez wykonanie gwałtownego ruchu czy zbyt głębokie włożenie akcesorium do ucha może dojść do uszkodzenia przewodu słuchowego zewnętrznego albo zewnętrznej części błony bębenkowej. Warto pamiętać, że patyczki higieniczne nadają się do ostrożnego czyszczenia małżowiny usznej, ale nie należy ich wkładać w głąb ucha, dlatego że stwarza to ryzyko urazów.

Do poważniejszego uszkodzenia błony bębenkowej dochodzi na skutek działania siły, dużego ciśnienia albo fali akustycznej. W takich przypadkach poza silnym bólem często występuje się wyciek krwistej wydzieliny z ucha.

Ból uszu, a konkretnie małżowin usznych, może być także spowodowany przez urazy termiczne – poparzenia albo odmrożenia – lub mechaniczne, którym towarzyszy pojawienie się krwiaka. Przy poważnych urazach uszu, gdy doszło do uszkodzenia struktur odpowiadających za zmysł słuchu czy złamania kości, konieczna bywa operacja.

Infekcje wirusowe, bakteryjne i grzybicze

Ból uszu może być symptomem infekcji o podłożu bakteryjnym, wirusowym albo grzybiczym. Do zakażenia i rozwoju stanu zapalnego w obszarze ucha zewnętrznego może dojść przez zaniedbania higieniczne albo niewystarczające wysuszenie zamoczonego ucha. Zapaleniu ucha nierzadko towarzyszą podwyższona temperatura ciała i uczucie rozbicie.

Sposób leczenia infekcji dostosowuje się do jej przyczyny, np. w przypadku dolegliwości o podłożu bakteryjnym lekarz przepisuje antybiotyk. Konieczne może okazać się też zastosowanie preparatu na gorączkę czy doustnego środka przeciwbólowego. Leczenie infekcji wywołanych przez bakterie, wirusy lub grzyby wspierają ponadto krople do uszu. Takie preparaty stopniowo uśmierzają ból i redukują obrzęk przewodu słuchowego.

Bardzo silny ból uszu, szczególnie u dzieci poniżej 6. roku życia, bywa powodowany także zapaleniem ucha środkowego. Stan wiąże się z infekcją wirusową (zapalenie nieropne) lub bakteryjną (zapalenie ropne). Pozostałymi symptomami choroby są m.in. wysoka gorączka, pogorszenie słuchu, złe samopoczucie, a nawet wymioty. Leczenie zapalenia ucha środkowego zawsze warto skonsultować z lekarzem, dlatego że infekcja może prowadzić do groźnych powikłań.

Zablokowanie przewodu słuchowego

Przyczyną bólu uszu może być również zablokowanie przewodu słuchowego. W przypadku dzieci najczęściej spowodowane jest one obecnością ciała obcego w uchu. Nasilenie bólu zależy od wielkości i kształtu obiektu zaklinowanego w kanale słuchowym. Ciało obce musi być jak najszybciej usunięte z ucha. Zabieg powinien przeprowadzić laryngolog. U dorosłych przewód słuchowy zwykle blokuje nagromadzona woskowina. Aby poradzić sobie z bólem związanym z zaczopowaniem kanału słuchowego, najlepiej zastosować specjalne krople ułatwiające rozpuszczanie i usunięcie woskowiny z ucha.

Zmiana ciśnienia

Nagły ból uszu może wynikać z szybkiej zmiany ciśnienia. Do takiego stanu często dochodzi podczas lotu samolotem. Aby uniknąć tej nieprzyjemnej (lecz niegroźnej) dolegliwości, zaleca się żucie gumy albo ssanie cukierków w czasie podróży. Poruszanie jamą ustną pomaga wyrównać ciśnienie w uchu środkowym.

Pozostałe przyczyny bólu uszu

Ból ucha bywa także symptomem chorób i nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu słuchu: niedrożności trąbki Eustachiusza, zapalenia wyrostka sutkowatego czy nowotworu ucha środkowego. Nieprzyjemne wrażenia odczuwane w okolicach uszu bywają również spowodowane przez schorzenia dotyczące innych partii ciała: choroby zębów i dziąseł, zapalenia ślinianek, zatok, węzłów chłonnych, gardła, migdałków lub tętnicy skroniowej, alergię, tętniaka aorty piersiowej, refluks czy neuralgia nerwu trójdzielnego.

Ból uszu ma rozmaite przyczyny, dlatego nie warto go lekceważyć. Gdy zaobserwuje się u siebie lub swojej pociechy niepokojące objawy, warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. W ten sposób można uniknąć niebezpiecznych powikłań i rozpocząć leczenie dopasowane do przyczyny, która wywołała nieprzyjemną dolegliwość.