Strona główna » Nauka » choroby » Zapalenie wątroby ciekawostki

Zapalenie wątroby ciekawostki

Zapalenie wątroby to stan zapalny tego narządu, najczęściej wywołany przez zakażenie wirusowe (WZW), ale także przez nadużywanie alkoholu, stosowanie niektórych leków, toksyny lub choroby autoimmunologiczne.

Stan zapalny prowadzi do uszkodzenia komórek wątrobowych i może mieć przebieg ostry lub przewlekły.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-19 15:43:55

24 ciekawostek o zapaleniu wątroby

Sama nazwa "zapalenie wątroby" (łac. hepatitis) jest ogólnym terminem opisującym stan zapalny w wątrobie. Najczęściej jest on efektem zakażenia wirusowego, ale może być też spowodowany nadużywaniem alkoholu, toksynami lub atakiem własnego układu odpornościowego.
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to nie jedna, a cała grupa chorób. Naukowcy zidentyfikowali kilka głównych wirusów, które je wywołują i oznaczyli je literami alfabetu: A, B, C, D oraz E.
WZW typu A często nazywane jest "chorobą brudnych rąk" lub żółtaczką pokarmową. Do zakażenia dochodzi głównie przez spożycie zanieczyszczonej wody lub jedzenia, dlatego higiena jest kluczowa w zapobieganiu.
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) zyskało miano "cichego zabójcy". Nawet 80% zakażonych osób przez wiele lat nie odczuwa żadnych objawów, podczas gdy wirus po cichu niszczy ich wątrobę.
Zarówno WZW typu B, jak i C, przenoszą się głównie przez kontakt z zakażoną krwią. Do zakażenia może dojść podczas zabiegów medycznych, u kosmetyczki, w studiu tatuażu, a także przez kontakty seksualne.
Początkowe objawy wirusowego zapalenia wątroby mogą być bardzo mylące i przypominać zwykłą grypę. Gorączka, bóle mięśni i stawów oraz ogólne osłabienie to częste pierwsze sygnały.
Klasyczny objaw problemów z wątrobą, czyli zażółcenie skóry i białek oczu (żółtaczka), wcale nie występuje u wszystkich chorych. Często pojawia się dopiero w zaawansowanym stadium lub choroba przebiega bez niego.
Przeciwko WZW typu A i WZW typu B istnieją skuteczne szczepionki. W Polsce szczepienie przeciwko WZW B jest obowiązkowe dla wszystkich noworodków od 1994 roku. Niestety, do dziś nie wynaleziono szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu C. Kluczowa jest więc profilaktyka i unikanie ryzykownych zachowań.
Wirus zapalenia wątroby typu D jest swego rodzaju "pasożytem" wirusa typu B. Może on zakazić tylko i wyłącznie osobę, która jest już nosicielem wirusa HBV.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) choroby związane z wirusowym zapaleniem wątroby są jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie, powodując więcej śmierci niż HIV/AIDS.
Przewlekłe, nieleczone zapalenie wątroby typu B lub C może po latach prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji, takich jak marskość wątroby, a nawet rak wątrobowokomórkowy.
Odkrycie wirusa HCV, odpowiedzialnego za WZW C, było tak przełomowe, że w 2020 roku trzech naukowców – Harvey J. Alter, Michael Houghton i Charles M. Rice – otrzymało za nie Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.
Zmiana koloru moczu na bardzo ciemny (przypominający herbatę) oraz odbarwienie stolca (staje się jasny, niemal biały) to charakterystyczne sygnały, że wątroba nie funkcjonuje prawidłowo.
zobacz: 15 ciekawostek o wątrobie
Istnieje również autoimmunologiczne zapalenie wątroby. W tej chorobie układ odpornościowy organizmu popełnia błąd i zaczyna atakować oraz niszczyć własne, zdrowe komórki wątrobowe.
Ból w prawej okolicy podżebrowej może świadczyć o powiększeniu wątroby na skutek stanu zapalnego.
Choć wirus HCV jest bardzo groźny, współczesna medycyna dysponuje już lekami, które pozwalają na całkowite wyleczenie ponad 95% pacjentów z przewlekłym WZW C. Terapia jest jednak bardzo kosztowna.
Współdzielenie przedmiotów osobistego użytku, takich jak maszynki do golenia, cążki do paznokci czy nawet szczoteczki do zębów, stwarza ryzyko przeniesienia wirusa HBV i HCV.
WZW typu E, podobnie jak typ A, przenosi się głównie drogą pokarmową. Jest szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży, u których śmiertelność może sięgać nawet 20%.
Wiele osób z przewlekłym WZW typu B to tzw. "zdrowi nosiciele". Nie mają objawów choroby, ale mogą nieświadomie zarażać innych.
Podwyższony poziom enzymów wątrobowych (ALT, AST) w badaniach krwi jest często pierwszą wskazówką, że w wątrobie dzieje się coś niepokojącego i wymaga to dalszej diagnostyki.
U około 20-30% osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby typu B w początkowej fazie choroby pojawiają się bóle stawów i wysypka, co może być mylone z chorobami reumatycznymi.
O przewlekłym zapaleniu wątroby mówimy wtedy, gdy stan zapalny i zmiany martwicze w wątrobie utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy.
Okres wylęgania WZW C, czyli czas od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów, może wynosić od 2 tygodni aż do 6 miesięcy.
28 lipca obchodzony jest Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby, który ma na celu podnoszenie świadomości na temat tej cichej epidemii.

Dodaj ciekawostkę

Zapalenie wątroby pytania

Jakie są główne rodzaje wirusowego zapalenia wątroby (WZW)?

Wyróżnia się kilka głównych typów wirusowego zapalenia wątroby, oznaczonych literami alfabetu. Najważniejsze z nich to WZW typu A, B, C, D oraz E. Różnią się one między sobą drogą zakażenia, przebiegiem choroby oraz ryzykiem przejścia w formę przewlekłą.

Jakie są najczęstsze objawy zapalenia wątroby?

Typowe objawy to osłabienie, zmęczenie, objawy grypopodobne (gorączka, bóle mięśni), nudności, utrata apetytu oraz ból w prawym podżebrzu. Charakterystycznym symptomem, choć nie zawsze obecnym, jest żółtaczka (zażółcenie skóry i białek oczu), ciemny kolor moczu i odbarwione, jasne stolce.

Jak można zarazić się WZW typu A?

Wirusowe zapalenie wątroby typu A nazywane jest "chorobą brudnych rąk". Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową, poprzez spożycie wody lub żywności zanieczyszczonej wirusem (np. nieumytych owoców) lub bezpośredni kontakt z osobą zakażoną.

Jakie są drogi zakażenia WZW typu B?

Do zakażenia wirusem HBV dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi (sperma, wydzielina z pochwy). Główne drogi transmisji to kontakty seksualne bez zabezpieczenia, używanie niesterylnego sprzętu medycznego, igieł (np. w studiach tatuażu) oraz przeniesienie z zakażonej matki na dziecko podczas porodu.

Jak dochodzi do zakażenia WZW typu C?

Wirus HCV przenosi się głównie przez krew. Najczęstsze sytuacje prowadzące do zakażenia to korzystanie ze wspólnych igieł i strzykawek, a w przeszłości także transfuzje krwi (przed 1992 rokiem). Do zakażenia może dojść również w placówkach medycznych czy kosmetycznych przy użyciu niedostatecznie wysterylizowanego sprzętu.

Czy zapalenie wątroby można mieć bez objawów?

Tak, wiele przypadków, zwłaszcza przewlekłego zapalenia wątroby typu B i C, może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo lub skąpoobjawowo. To sprawia, że choroba często jest diagnozowana przypadkowo, gdy jest już w zaawansowanym stadium, prowadząc do poważnych uszkodzeń wątroby.

Który typ WZW jest najgroźniejszy?

Za najgroźniejsze uważa się wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, ponieważ często przechodzą w formę przewlekłą, co po latach może prowadzić do rozwoju marskości wątroby lub raka wątrobowokomórkowego. WZW typu A rzadko prowadzi do przewlekłego zakażenia i zazwyczaj kończy się pełnym wyzdrowieniem.

Na czym polega alkoholowe zapalenie wątroby?

Jest to stan zapalny wątroby wywołany przez długotrwałe i nadmierne spożywanie alkoholu. Alkohol jest toksyną dla komórek wątrobowych, a jego metabolizm prowadzi do ich uszkodzenia, stłuszczenia, a następnie zapalenia, co nieleczone może skutkować marskością narządu.

Czym jest autoimmunologiczne zapalenie wątroby?

Jest to rzadka, przewlekła choroba, w której układ odpornościowy organizmu błędnie atakuje i niszczy własne komórki wątrobowe, traktując je jako obce. Przyczyny choroby nie są do końca poznane, a jej objawy mogą być bardzo zróżnicowane, od zmęczenia po ciężką niewydolność wątroby.

Czy można wyleczyć zapalenie wątroby?

Leczenie zależy od przyczyny. Ostre WZW typu A zazwyczaj ustępuje samoistnie. Dzięki nowoczesnym lekom, przewlekłe WZW typu C jest dziś w większości przypadków całkowicie wyleczalne. WZW typu B można skutecznie kontrolować lekami przeciwwirusowymi, ale całkowite wyleczenie jest rzadkie. W przypadku zapaleń autoimmunologicznych i alkoholowych kluczowe jest leczenie immunosupresyjne lub abstynencja.

Czy istnieje szczepionka przeciwko zapaleniu wątroby?

Tak, dostępne są skuteczne szczepionki chroniące przed wirusowym zapaleniem wątroby typu A i typu B. Szczepienie przeciw WZW typu B jest w Polsce obowiązkowe dla noworodków i grup ryzyka. Nie istnieje natomiast szczepionka przeciwko WZW typu C.

Jakie są długofalowe skutki przewlekłego zapalenia wątroby?

Nieleczone lub nieskutecznie leczone przewlekłe zapalenie wątroby (zwłaszcza typu B i C) prowadzi do postępującego włóknienia narządu, a w konsekwencji do jego marskości. Marskość wątroby z kolei znacząco zwiększa ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego oraz niewydolności wątroby.

Jak diagnozuje się zapalenie wątroby?

Diagnostyka opiera się głównie na badaniach krwi. Oznacza się poziom enzymów wątrobowych (tzw. próby wątrobowe - ALAT, ASPAT), aby ocenić stopień uszkodzenia narządu. W celu identyfikacji przyczyny wykonuje się badania na obecność przeciwciał i antygenów konkretnych wirusów (np. HBs, anty-HCV).

Jakie są zalecenia dietetyczne przy zapaleniu wątroby?

Dieta powinna być lekkostrawna, aby nie obciążać dodatkowo chorego narządu. Zaleca się unikanie potraw tłustych, smażonych, wysoko przetworzonych oraz bezwzględną abstynencję od alkoholu. Posiłki powinny być regularne, a dieta bogata w witaminy i składniki odżywcze wspierające regenerację wątroby.