Strona główna » rośliny » warzywa » 19 ciekawostek o rukoli

Rukola ciekawostki

Rukola, znana również jako rokietta siewna, to śródziemnomorska roślina o charakterystycznych, postrzępionych liściach i wyrazistym, orzechowo-pikantnym smaku. Choć w sklepach często leży obok sałat, botanicznie bliżej jej do kapusty, rzodkiewki czy chrzanu, co tłumaczy jej ostry aromat. Od wieków ceniona nie tylko w kuchni, ale i w medycynie ludowej, gdzie przypisywano jej właściwości afrodyzjaku, dziś jest nieodłącznym elementem modnych sałatek i pizzy.

Ostatnia aktualizacja: 2026-01-23 20:36:05

19 ciekawostek o rukoli

Historia i starożytny Rzym
W starożytnym Rzymie rukola była uprawiana nie tylko dla smaku, ale przede wszystkim jako potężny afrodyzjak. Była tak silnie kojarzona z płodnością i pożądaniem, że w klasztorach średniowiecznych zakazywano jej uprawy, by nie kusić mnichów "grzesznymi myślami".
Rzymscy poeci, w tym Wergiliusz, wychwalali tę roślinę w swoich dziełach, nazywając ją "ziołem, które ożywia ospałych ludzi". Często łączono ją w sałatkach z lawendą, aby nieco złagodzić jej rzekomo pobudzające działanie.
Botanika i pokrewieństwo
Rukola należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), co czyni ją kuzynką brokuła, jarmużu i brukselki. To pokrewieństwo jest kluczowe dla jej składu chemicznego, ponieważ podobnie jak inne warzywa krzyżowe, zawiera związki siarkowe o działaniu antynowotworowym.
Właściwości zdrowotne i witaminy
Liście rukoli są niezwykle bogate w witaminę K, która odpowiada za prawidłowe krzepnięcie krwi i zdrowie kości. Zaledwie jedna szklanka surowej rukoli pokrywa prawie 30% dziennego zapotrzebowania na ten składnik, a przy tym dostarcza znikome ilości kalorii.
Dzięki wysokiej zawartości azotanów, rukola może wspomagać wydolność fizyczną sportowców, podobnie jak sok z buraka. Azotany te w organizmie przekształcają się w tlenek azotu, który rozszerza naczynia krwionośne i poprawia dotlenienie mięśni podczas treningu.
Rukola zawiera chlorofil w dużych ilościach, co widać po jej intensywnie zielonym kolorze. Chlorofil działa oczyszczająco na organizm, wiążąc toksyny i metale ciężkie, a także pomaga neutralizować nieprzyjemne zapachy ciała.
W przeciwieństwie do szpinaku czy szczawiu, rukola zawiera znacznie mniej szczawianów, które mogą blokować wchłanianie wapnia. Dzięki temu wapń zawarty w samej rukoli jest lepiej przyswajalny przez nasz organizm, co czyni ją świetnym wyborem dla osób dbających o mocne zęby.
Smak i kulinaria
Ostry, pieprzny smak rukoli zawdzięczamy glukozynolanom – związkom, które roślina produkuje jako naturalną obronę przed szkodnikami. Co ciekawe, młode listki (typ "baby") są zazwyczaj łagodniejsze w smaku, podczas gdy starsze, większe liście stają się znacznie bardziej pikantne i gorzkie.
We Włoszech rukola jest tradycyjnym dodatkiem do pizzy, ale ważne jest, by kłaść ją na placek dopiero po wyjęciu z pieca. Pieczenie rukoli w wysokiej temperaturze sprawia, że więdnie, traci swój aromat i staje się nieprzyjemnie gorzka.
Z nasion rukoli można wytłaczać olej, znany jako olej Taramira. Jest on popularny w Azji Zachodniej i Północnej, gdzie używa się go nie tylko w kuchni, ale także do konserwacji marynat oraz w celach kosmetycznych do masażu.
Kwiaty rukoli są w pełni jadalne i smakują podobnie do liści, choć nieco delikatniej. Można je wykorzystać jako piękną, biało-fioletową dekorację letnich sałatek, dodając daniu elegancji.
Uprawa i ogrodnictwo
Rukola jest rośliną jednoroczną, która rośnie błyskawicznie – zbiory można przeprowadzać już po 3-4 tygodniach od wysiewu. Jest tak łatwa w uprawie, że doskonale radzi sobie nawet w doniczce na balkonie czy parapecie, nie wymagając głębokiej donicy.
Roślina ta preferuje chłodniejszą pogodę i najlepiej rośnie wiosną lub wczesną jesienią. Podczas letnich upałów rukola ma tendencję do szybkiego wybajania w pędy kwiatowe, co powoduje, że liście stają się twarde i bardzo ostre w smaku.
Olejki eteryczne i zapach
Charakterystyczny zapach roztartej rukoli przypomina nieco zapach spalonej gumy lub siarki dla niektórych wrażliwych osób. Jest to cecha genetyczna – niektórzy ludzie posiadają wariant genu, który sprawia, że odbierają aromat rukoli jako nieprzyjemny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku kolendry.
Wyspa Ischia i rucolino
Na włoskiej wyspie Ischia produkuje się tradycyjny likier z rukoli o nazwie "Rucolino". Ten ciemny, gęsty trunek o słodko-gorzkim smaku jest lokalnym specjałem, podawanym zazwyczaj po obiedzie jako digestif wspomagający trawienie.
Przechowywanie i świeżość
Rukola jest bardzo delikatna i szybko więdnie po zerwaniu. Najlepszym sposobem na przedłużenie jej świeżości jest umycie liści, dokładne osuszenie i przechowywanie w lodówce w pojemniku wyłożonym ręcznikiem papierowym, który wchłonie nadmiar wilgoci.
Zastosowanie w kosmetyce
Ekstrakt z rukoli jest coraz częściej wykorzystywany w szamponach i odżywkach hamujących wypadanie włosów. Bogactwo minerałów i witaminy C pomaga stymulować cebulki włosowe i poprawia kondycję skóry głowy.
Popularność światowa
Choć kojarzona z Włochami, rukola jest niezwykle popularna także w kuchni Bliskiego Wschodu i Brazylii. W Egipcie jada się ją tradycyjnie do śniadania w towarzystwie dań z bobu (ful medames), co dodaje posiłkowi świeżości i chrupkości.
Odmiany dzikie
Istnieje dzika odmiana rukoli (Diplotaxis tenuifolia), zwana rukolą wieloletnią, która ma węższe liście i jeszcze bardziej intensywny smak niż ta sklepowa. Często można ją spotkać rosnącą przy drogach i na łąkach w strefie śródziemnomorskiej jako pospolity chwast.

Dodaj ciekawostkę

Rukola pytania

Jak smakuje rukola?

Ma bardzo charakterystyczny, wyrazisty smak, który określa się jako pikantny, pieprzny i lekko orzechowy. Jej ostrość wynika z obecności związków siarkowych, podobnie jak w przypadku rzodkiewki czy chrzanu.

Dlaczego rukola jest gorzka?

Gorycz rukoli jest naturalna, ale nasila się, gdy roślina jest stara, przerośnięta lub narażona na upały (tzw. stres wodny). Aby zniwelować gorycz, można namoczyć liście w zimnej wodzie na kilka minut lub połączyć ją ze słodkim sosem.

Jakie witaminy ma rukola?

Jest prawdziwą bombą witaminową. Zawiera bardzo dużo witaminy K (wzmacnia kości), witaminy A (dobra na wzrok) oraz witaminy C (odporność). Jest też bogata w kwas foliowy, wapń i żelazo.

Kto nie powinien jeść rukoli?

Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki rozrzedzające krew (np. warfarynę), ponieważ wysoka zawartość witaminy K w rukoli może osłabiać ich działanie. Unikać jej powinny też osoby z ostrym zapaleniem żołądka ze względu na pikantny smak.

Czy rukola jest dobra na wątrobę?

Tak, rukola wspiera pracę wątroby. Zawarte w niej związki siarkowe stymulują produkcję żółci i pomagają w detoksykacji organizmu, a chlorofil (zielony barwnik) wspomaga oczyszczanie z toksyn.

Jak przechowywać rukolę?

Aby rukola nie zwiędła i nie gniła, należy przechowywać ją w lodówce w szczelnym pojemniku wyłożonym ręcznikiem papierowym, który wchłonie nadmiar wilgoci. Najlepiej spożyć ją w ciągu 2-3 dni od zakupu.

Czy rukola odrasta po ścięciu?

Tak, jeśli uprawiasz rukolę w doniczce lub ogrodzie, możesz ją ścinać wielokrotnie. Ważne, aby nie wyrywać korzeni i zostawić około 2-3 cm łodygi nad ziemią – nowe listki odrosną już w ciągu tygodnia.

Czy można jeść rukolę w ciąży?

Tak, rukola jest bezpieczna i zdrowa dla kobiet w ciąży, głównie ze względu na kwas foliowy zapobiegający wadom płodu. Należy ją jednak bardzo dokładnie umyć przed zjedzeniem, aby uniknąć ryzyka zakażenia toksoplazmozą.

Czy rukolę można mrozić?

Świeżych liści nie warto mrozić, ponieważ po rozmrożeniu stają się papkowate i tracą chrupkość. Można jednak mrozić rukolę przetworzoną, np. w formie gotowego pesto, które zachowuje smak nawet przez kilka miesięcy.

Z czym łączyć rukolę w sałatce?

Jej ostry smak świetnie komponuje się ze słodkimi dodatkami (pomidory koktajlowe, gruszka, truskawki) oraz tłustymi serami (parmezan, feta, mozzarella). Doskonale smakuje skropiona octem balsamicznym lub sosem miodowo-musztardowym.

Czy rukola ma żelazo?

Tak, rukola zawiera żelazo niehemowe, które jest ważne w profilaktyce anemii. Aby zwiększyć jego wchłanianie, warto łączyć rukolę z produktami bogatymi w witaminę C, np. skropić ją sokiem z cytryny.

Ile kalorii ma rukola?

Rukola jest bardzo niskokaloryczna – 100 gramów listków to zaledwie około 25 kcal. Dzięki temu można ją jeść niemal bez ograniczeń na diecie redukcyjnej, dodając objętości posiłkom bez zbędnych kalorii.

Czy rukola jest dobra dla cukrzyków?

Zdecydowanie tak. Ma bardzo niski indeks glikemiczny i zawiera błonnik, który spowalnia wchłanianie cukrów. Pomaga stabilizować poziom glukozy we krwi, będąc bezpiecznym dodatkiem do każdego posiłku.

Co zrobić z zwiędniętą rukolą?

Jeśli rukola straciła jędrność, można spróbować ją uratować, zanurzając na kilkanaście minut w misce z wodą i kostkami lodu ("kąpiel lodowa"). Jeśli to nie pomoże, najlepiej przerobić ją na pesto, zupę krem lub dodać do koktajlu.