Jarmuż ciekawostki

Historia i tradycje związane z jarmużem

1. Jarmuż był uprawiany już w starożytnej Grecji oraz Rzymie w IV wieku p.n.e.
2. W średniowiecznej Europie jarmuż był podstawowym warzywem chłopskim, ponieważ był łatwy w uprawie, odporny na mróz i mógł być zbierany przez większość zimy.
3. Do Ameryki Północnej jarmuż został sprowadzony przez angielskich osadników w XVII wieku. W dokumentach z kolonii Wirginia odnotowano jego uprawę już w 1669 roku, co czyni go jednym z pierwszych warzyw uprawianych przez europejskich kolonistów.
4. W Szkocji i północnej Anglii tradycyjne potrawy z jarmużu są często serwowane podczas obchodów Halloween. Jedną z nich jest „kale pottage", czyli zupa jarmużowa.
5. W tradycyjnej medycynie ludowej sok z jarmużu był używany jako lekarstwo na dolegliwości żołądkowe, a okłady z liści stosowano na rany i stłuczenia.
6. W kuchni polskiej jarmuż był mniej popularny niż w krajach zachodniej Europy. Jego szersze zastosowanie rozpoczęło się dopiero w XXI wieku pod wpływem mody na zdrowe odżywianie i kuchnię wegetariańską.

Botanika, odmiany i uprawa jarmużu

1. Botanicznie jarmuż należy do tej samej rodziny i gatunku co brokuły, kalafior, brukselka i kapusta.
2. W przeciwieństwie do wielu innych warzyw, jarmuż nie tworzy charakterystycznej główki. Zamiast tego rośnie w formie rozety długich, karbowanych liści, które wyrastają z grubej łodygi. Ta odmiana botaniczna nazywana jest kapustą liściastą.
3. Istnieje wiele odmian jarmużu, które różnią się kolorem, kształtem liści i teksturą. Do popularnych odmian należą ciemnozielony Winterbor, fioletowy Redbor, a także Lacinato (znany jako toskański lub dino), który ma długie, pomarszczone liście w kolorze niebiesko-zielonym.
4. Jarmuż jest rośliną dwuletnią, co oznacza, że w pierwszym roku wytwarza liście, a w drugim roku zakwita i wytwarza nasiona. Jednak w uprawie ogrodowej jest zazwyczaj traktowany jako roślina jednoroczna i zbierany w tym samym sezonie.
5. Jarmuż jest niezwykle odporny na niskie temperatury i może przetrwać mrozy nawet do -15°C. Co więcej, wystawienie go na działanie mrozu poprawia jego smak, ponieważ zimno powoduje, że skrobia w liściach zamienia się w cukry, redukując goryczkę.

Uprawa, zbiór i wymagania glebowe

1. Aby zapewnić jarmużowi optymalne warunki wzrostu, należy go sadzić w żyznej, dobrze przepuszczalnej glebie o odczynie pH między 6,0 a 7,5.
2. Wymaga on stanowiska słonecznego, ale toleruje także lekki cień.
3. Liście jarmużu można zbierać stopniowo, zrywając zewnętrzne, dojrzałe liście i pozostawiając środkową część rozety do dalszego wzrostu. Ta metoda pozwala na ciągły zbiór przez wiele miesięcy, a roślina będzie produkować nowe liście od środka.
4. Jarmuż ma zdolność akumulacji metali ciężkich z gleby, takich jak kadm i tal. Dlatego tak ważne jest uprawianie go na czystych glebach, z dala od ruchliwych dróg i terenów przemysłowych.

Wartości odżywcze, rynek i popularność

1. Globalny rynek jarmużu gwałtownie rośnie. Jego wartość w 2022 roku została oszacowana na ponad 4,5 miliarda dolarów amerykańskich, a przewiduje się, że do 2030 roku osiągnie ponad 7,5 miliarda dolarów, napędzana przez rosnącą popularność zdrowej żywności.
2. Jarmuż jest jednym z najbogatszych źródeł witaminy K wśród wszystkich produktów spożywczych. Zaledwie 100 gramów surowego jarmużu dostarcza ponad 680% dziennego referencyjnego spożycia tej witaminy, która jest kluczowa dla procesów krzepnięcia krwi i zdrowia kości.

   zobacz: 12 ciekawostek o witaminie K

3. 100 gramów surowego jarmużu to tylko 49 kalorii, ale zawiera 4,3 grama białka, 2,4 grama błonnika oraz znaczące ilości witaminy A, C, wapnia i żelaza.