Fasola ciekawostki

Historia, pochodzenie i uprawa fasoli

1. Fasola zwyczajna (Phaseolus vulgaris), która obejmuje większość znanych nam odmian, takich jak jaś, czerwona fasola czy kidney, pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej. Dowody archeologiczne wskazują, że była uprawiana w Peru i Meksyku już 8000 lat temu.
2. Przed dotarciem Krzysztofa Kolumba do Ameryki, w Europie i Azji uprawiano inne rośliny strączkowe nazywane "fasolą", takie jak bób czy ciecierzyca.
3. Fasola należy do najstarszych roślin uprawnych na Ziemi.
4. Wszystkie odmiany fasoli zwyczajnej są roślinami jednorocznymi. Ich cykl życia od kiełkowania, przez kwitnienie, wytworzenie strąków i nasion, aż do obumarcia, trwa jeden sezon wegetacyjny.
5. Większość odmian fasoli to pnącza, które wymagają podpór, ale istnieją też formy karłowe.
6. Fasola, podobnie jak inne rośliny strączkowe, żyje w symbiozie z bakteriami brodawkowymi z rodzaju Rhizobium. Bakterie te kolonizują korzenie roślin, tworząc brodawki, w których wiążą wolny azot z powietrza i przekształcają go w formę przyswajalną dla roślin. Dzięki temu fasola wzbogaca glebę w azot.
7. Fasola wielokwiatowa uprawiana jest jako roślina ozdobna.
8. Fasola należy do warzyw, które najlepiej zbierać ręcznie, aby nie uszkodzić delikatnych roślin.
9. W przypadku fasoli szparagowej zbiór powinien być regularny, ponieważ pozostawianie dojrzałych strąków na roślinie hamuje wytwarzanie nowych zawiązków.
10. Pnącza zielne (jednoroczne i wieloletnie) osiągające do 6 m wysokości.
11. Fasola jest rośliną ciepłolubną.

Wartości odżywcze, kuchnia i zdrowie

1. Fasola jest kluczowym elementem tradycyjnej kuchni wielu narodów. W Brazylii stanowi podstawę narodowej potrawy feijoada. W Stanach Zjednoczonych fasolka po bretońsku jest nieodłącznym elementem kuchni południowej, a w Japonii czerwona fasola azuki jest używana do produkcji słodkiej pasty anko.
2. Surowa lub niedogotowana fasola zawiera naturalne toksyny, takie jak fitohemaglutynina, która może powodować poważne problemy żołądkowe. Zatrucie to nazywane jest często "zatruciem fasolowym".
3. Fasola jest niezwykle pożywna. Oprócz będącego jej znakiem rozpoznawczym białka roślinnego, jest bogatym źródłem błonnika, kwasu foliowego, żelaza, potasu, magnezu i cynku.
4. Dzięki niskiemu indeksowi glikemicznemu jest doskonałym składnikiem diety dla osób dbających o poziom cukru we krwi.
5. Fasola szparagowa, którą spożywamy w całości wraz ze strąkiem, to po prostu specjalna odmiana fasoli zwyczajnej (Phaseolus vulgaris), hodowana dla młodych, mięsistych i pozbawionych łyka strąków. Jej uprawa stała się popularna w Europie dopiero w XIX wieku.

Rekordy, produkcja i ciekawostki o fasoli

1. Globalna produkcja fasoli (suche nasiona) przekracza 30 milionów ton rocznie. Światowym liderem w jej produkcji jest Myanmar (Birma), który w samym tylko 2022 roku wyprodukował ponad 5,8 miliona ton. Kolejne miejsca zajmują Indie, Brazylia, Tanzania i Chiny.
2. Największe na świecie naczynie z fasolką po bretońsku zostało ugotowane w 2017 roku w miejscowości Broughton w Wielkiej Brytanii. Jego pojemność wynosiła 4250 litrów. Aby je przygotować, użyto 750 kilogramów fasoli, 525 kilogramów kiełbasy i 450 litrów sosu pomidorowego.
3. W 1923 roku w mieście Akiestorp w Szwecji wyhodowano fasolę, której pnącze osiągnęło długość 19,8 metra, co jest uznawane za niepobity do dziś rekord świata.